Қытайдың Шыңжаң-Ұйғыр автономиялық ауданындағы Ақсу аймағына қарасты Шахияр ауданында Кекия рухына сүйене отырып, шөлейттенумен күрес пен цистанхе өсіру саласын дамыту қатар жүзеге асырылып жатыр, деп хабарлайды SteppeNews.kz.
Xinjiang Xiancaorong Technology Co., Ltd. компаниясының жетекшісі Гоу Лин сексеуіл бұтақтарын ашып, тамыр астынан жаңа өсіп келе жатқан цистанхе өскіндерін көрсетеді. Оның айтуынша, бірнеше жыл бұрын бұл аумақтың барлығы құм басқан иен дала болған. Қазір мұнда 600 гектардан астам аумақта құрғақшылыққа төзімді өсімдіктер өсіріліп, шөлейт алқап біртіндеп өндірістік мақсаттағы жасыл аймаққа айналған.
Шахияр ауданы Кекия рухын жалғастырып, экологиялық қалпына келтіру мен жергілікті ерекшелікке негізделген өндірісті ұштастырудың жаңа жолдарын іздеуде. 2021 жылы ауданның Орман және дала шаруашылығы басқармасының қолдауымен Xinjiang Xiancaorong Technology Co., Ltd. компаниясы қатты шөлейттенген аумақта жұмысын бастаған.
Гоу Лин алғашқы жылдарды еске алып:
«Біз алғаш келген кезде бұл аумақта бірде-бір өсімдік жоқ еді. Қатты жел тұрған сайын құмды дауыл көтерілетін, кейде жұмыс аяқталған соң жол көрінбей, жұмысшыларды іздеуге адамдар жіберуге тура келетін», – дейді.
Қазіргі таңда компания шөл жағдайына бейімделген алты түрлі өсімдікті іріктеп, 720 гектар аумақта шөл өсімдіктері индустриялық паркін құрды. Сонымен қатар цистанхені сұйық инокуляция технологиясы арқылы егу әдісін енгізіп, өнімді механикаландырылған тәсілмен жинауға арналған техникаларды әзірлеуде. Кәсіпорын өнімді терең өңдеуді дамытып, жергілікті тұрғындарды көшет күту мен өнім жинау жұмыстарына тартып келеді.
Алайда цистанхенің нарықтағы бағасы ұзақ уақыт бойы тұрақсыз болып келген. Бұл шөлейттенумен күрес нәтижелерін сақтауды қиындатқан. Осы мәселені шешу үшін Шахияр ауданындағы индустриялық парк аумағында Aksu Xinyize Agricultural Technology Co., Ltd. компаниясы цистанхені терең өңдеу жобасын іске қосты.
Компания Гацзыкум кентінде 3 мың гектардан астам сексеуіл мен цистанхе өсіретін алқап қалыптастырып, жыл бойы 300-ден астам жергілікті тұрғынды жұмыспен қамтып отыр.
Aksu Xinyize Agricultural Technology Co., Ltd. компаниясының жетекшісі Цзи Цяоның айтуынша:
«Алдыңғы жылдары цистанхенің нарықтағы бағасы қатты құбылып тұрды, сатып алу бағасы төмендеді. Көптеген фермерлер үшін өнім жинау шығыны сатудан түсетін табыстан асып кетті. Соның салдарынан қорғаныш орман алқаптарына күтім жасау қиындап, шөлейттенумен күреске салынған инвестициялардың нәтижесі жоғалуы мүмкін еді. Біз өнімді терең өңдеу кәсіпорнын дәл осы өткізу нарығын тұрақтандыру, шөлейттенумен күрестің нәтижесін сақтау және саланың ұзақ мерзімді дамуын қамтамасыз ету үшін салып жатырмыз», – деді.
Жоба аясында GMP стандартының 100000 класына сәйкес келетін өндірістік цех іске қосылған. Мұнда жаңа жиналған цистанхе өңделіп, паста және кептірілген тілімдер сияқты өнімдер шығарылады. Компания аудан өндірушілерінен өнімді нарықтық бағадан жоғары кепілдендірілген бағамен сатып алады. Соның арқасында Шахиярда өсірілетін жаңа цистанхенің 90 пайыздан астамы жергілікті жерде өңделеді.
Бір жағынан шөлді көгалдандыру, құм көшкіндерін тоқтату және шикізат өсіру жұмыстары жүргізілсе, екінші жағынан индустриялық паркте өнім терең өңделіп, өткізу нарығы кеңейтілуде. Осылайша, Шахияр ауданы Кекия рухын басшылыққа ала отырып, Такла-Макан шөлінің солтүстік жиегінде экологиялық қалпына келтіру мен шөлге бейімделген өндірісті қатар дамытудың тиімді үлгісін қалыптастырып келеді.