18–20 қазан аралығында Қытай Мемлекеттік кеңесінің премьері Ли Цян Тәжікстанға ресми сапармен барып, Шанхай ынтымақтастық ұйымына (ШЫҰ) мүше мемлекеттер үкімет басшылары кеңесінің 25-отырысына қатысты. Сапардың екіжақты және көпжақты форматтағы бағдарламасы ауқымды, кестесі тығыз болды. Тәжікстан тарапының жылы қабылдауы мен мұқият ұйымдастыруының арқасында Қытай Мемлекеттік кеңесінің премьері Ли Цянның сапары сәтті өтіп, бірқатар маңызды нәтижеге қол жеткізілді. Бұл туралы SteppeNews.kz khovar.tj ақпараттық агенттігіне сілтеме жасай отырып хабарлайды.
Бұл сапар жаңа дәуірдегі Тәжікстан мен Қытай арасындағы жан-жақты ынтымақтастық пен стратегиялық әріптестік қатынастарын тереңдетуге және ШЫҰ-ның сапалы дамуына ықпал етуге маңызды мәнге ие.
Біріншіден, мемлекет басшыларының уағдаластықтарын жүзеге асыру және екіжақты ортақ тағдыр қауымдастығының мазмұнын байыту
Қытай Мемлекеттік кеңесінің премьері Ли Цян Тәжікстан Республикасының президенті Эмомали Рахмонмен кездесті.
Тәжікстан Республикасының президенті Эмомали Рахмонның биыл мамырда Қытайға жасаған сапары және Қытай Халық Республикасының төрағасы Си Цзиньпинмен кездесуі Тәжікстан мен Қытай қарым-қатынастарының болашақ даму бағытын айқындады. Тәжікстан жаңа дәуірдегі Тәжікстан мен Қытай арасындағы жан-жақты ынтымақтастық пен стратегиялық әріптестікті жаңа деңгейге көтеруге және екі елдің ортақ тағдыр қауымдастығын бірлесіп құруға дайын.
Екі ел премьер-министрлерінің келіссөздері барысында Тәжікстан премьер-министрі Кохир Расулзода тәжік тарапы Тәжікстан мен Қытай арасындағы жан-жақты ынтымақтастықты дамытуға және жаңа нәтижелерге қол жеткізуге белсенді түрде ұмтылып отырғанын мәлімдеді.
Ли Цян Қытайдың Тәжікстанмен саяси өзара сенімді үнемі нығайтуға және тереңдетуге, бір-бірінің түбегейлі мүдделерін берік қолдауға, ынтымақтастықтың сапасы мен тиімділігін үздіксіз арттыруға және жаңғырту жолында бірге ілгерілеуге дайын екенін атап өтті.
Қытай — Тәжікстанның ең ірі сауда серіктесі. 2025 жылы екіжақты сауда көлемі 4,3 миллиард доллардан асты. Биыл қаңтар-тамыз айларында Тәжікстан мен Қытай арасындағы өзара сауда көлемі 2,5 миллиард доллардан асып, екі елдің өзара тиімді ынтымақтастығына кең мүмкіндіктер ашты.
Қытай Мемлекеттік кеңесінің премьері Ли Цян Қытайдың Тәжікстанмен екіжақты сауда көлемін ұлғайтуға, инфрақұрылым, «жасыл» пайдалы қазбалар және өзара байланыстылық салаларындағы ынтымақтастықты нығайтуға, цифрлық экономика мен жасанды интеллект сияқты жаңа салалардағы әріптестікті кеңейтуге және экономикалық өсімнің жаңа қозғаушы күштерін бірлесіп арттыруға дайын екенін мәлімдеді.
Экономикалық даму тұрақты әрі қауіпсіз ортаға тәуелді. Сондықтан тараптар қауіпсіздік және құқық қорғау салаларындағы ынтымақтастықты одан әрі тереңдетіп, өңірдегі бейбітшілік пен тұрақтылықты сақтауға, Тәжікстандағы Қытай азаматтары мен кәсіпорындарының қауіпсіздігін қамтамасыз етуге тиіс.
Сапар барысында екі елдің премьер-министрлері инфрақұрылым, білім беру, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл және стандарттау салаларындағы бірқатар құжатқа қол қою рәсіміне қатысты.
Қытай Халық Республикасының сауда министрі Ван Вэньтао Тәжікстан Республикасы Жоғарғы Мәжілісінің Ұлттық мәжілісі төрағасы, Душанбе қаласының төрағасы Рустами Эмомалимен бірге Қытайдың қолдауымен жүзеге асырылатын Абдулахад Қаххаров көшесіндегі үш эстакада мен көпір құрылысының іргетасын қалау рәсіміне қатысты. Аталған жобалар аяқталғаннан кейін Душанбе тұрғындарының қатынауы жеңілдейді деп күтілуде.
Екіншіден, ШЫҰ тиімділігін арттыру және жаһандық басқаруды жетілдіруге ықпал ету
Биыл ШЫҰ құрылғанына 25 жыл толады. Сонымен қатар бұл ұйымның алдағы 10 жылға арналған даму стратегиясын іске асырудың алғашқы жылы.
Душанбеде өтетін ШЫҰ Үкімет басшылары кеңесінің отырысы тараптарға Бішкек саммитінің қорытындылары мен уағдаластықтарын іске асыруды жалғастыруға және ұйымның болашақ даму жоспарын белгілеуге маңызды мүмкіндік береді.
Қытай Мемлекеттік кеңесінің премьері Ли Цян өз сөзінде ШЫҰ-ның тұжырымдамаларына, ойлау жүйесіне және ұйымдық қызметіне сүйене отырып, ұйымның дамуына Қытайдың тәжірибесі мен идеяларын ұсынды.
Тараптар әлемдік көпполярлық пен экономикалық жаһанданудың жалпы үрдісін, көпжақтылық пен еркін сауданы ұстануы керек. ШЫҰ «Шанхай рухын» ілгерілетуді жалғастырып, халықаралық серіктестерді көбірек біріктіріп, жаһандық деңгейде белсенді рөл атқаруға және барлық тараптардың төрт жаһандық бастаманы бірлесіп жүзеге асырып, адамзаттың ортақ тағдыр қауымдастығын құруына ықпал етуге тиіс.
Даму — барлық мәселені шешудің әмбебап кілті. Қытай мүше мемлекеттерді даму мен халықтың әл-ауқатына көбірек көңіл бөлуге, сауда, энергетика, цифрландыру, «жасыл» даму және басқа да салаларда бірқатар маңызды ынтымақтастық жобаларын жүзеге асыруға шақырады.
Бұл Тәжікстан тарапының өңірлік цифрлық агроэкологиялық платформа құру, ірі «жасыл» энергетика жобаларын жүзеге асыру және басқа да бастамаларымен үндеседі.
Қытай Тәжікстанмен үйлестіруді одан әрі нығайтуға, ШЫҰ-ны нақты нәтижелерге бағытталған әрі қуатты ұйымға айналдыруға және әділетті әрі ұтымды жаһандық басқару жүйесін қалыптастыруға ықпал етуге дайын.
Биыл Тәжікстанның мемлекеттік тәуелсіздігіне 35 жыл толды. Тәжікстанның ШЫҰ Үкімет басшылары кеңесінің отырысын жоғары деңгейде өткізуі елдің әлеуметтік-экономикалық дамуының өркендеп келе жатқанын, сондай-ақ өңірдегі бейбітшілік пен тұрақтылықты сақтауда және аймақтық дамуға ықпал етуде маңызды күшке айналғанын көрсетеді.
Келесі жылы Қытай мен Тәжікстан дипломатиялық қатынастар орнатқанына 35 жыл толуын атап өтеді. Қытай Мемлекеттік кеңесінің премьері Ли Цянның сапарын мүмкіндік ретінде пайдаланып, Тәжікстанмен бірлескен дамудың жаңа көкжиегін ашуға, практикалық ынтымақтастық нәтижелерінің екі ел халқына пайда әкелуіне, ШЫҰ аясындағы байланыс пен үйлестіруді нығайтуға және өңірдің жарқын болашағын бірге құруға дайын.
Келесі материал: Қазақстан мен Қытай кәсіптік білім беру саласындағы ынтымақтастықты кеңейтпек