Лайлатуль-Къадр буьйсана доьшу уггаре деза доIанаш
Лайлатуль-Къадр буьйсана доIанаш дешар хIора бусалба стагана а чIогIа лоруш, деза гIуллакх ду. Марханан беттан тIаьххьарчу итт буьйсанна юкъахь хьулйина йолу хIара буьйса – адаман тIедогIучу шеран кхоллам язбен, маликаш лаьтта дуьссу, Дала Шен лайшна шортта къинхетам беш йолу сийлахь хан ю.
Оцу буьйсанашкахь бусалба нах наб ца еш, шайн хан Iибадатехь яккха хьовсу. Амма оцу мехалчу сахьташкахь уггаре а коьртаниг – доггаха Деле доIа дар ду. Кхузахь оха гулдина Пайхамара (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) Iамийна, бух болуш долу уггаре деза доIанаш, хIара сийлахь хан нийса а, дика а пайдаэцарехь хьуна гIо дийр долуш.
Лайлатуль-Къадр буьйсанан йозалла а, цуьнан маьIна а
Сийлахьчу Къуръан чохь ма-аллара, Лайлатуль-Къадр буьйса эзар баттал (83 шо гергга хенал) еза ю. Оцу буьйсана доладелла вайн Пайхамаре (с.а.в.) Къуръан досса.
Лайлатуль-Къадр буьйсана диначу Iибадатан, дешначу доIанан, диначу дикачу Iамалан ял масийттаза алсамйоккхуш ю. Пайхамара (с.а.в.) кхаъ баьккхина, Лайлатуль-Къадр буьйса Делах тешаш, Цуьнгара ял хиларе догдохуш, Iибадатехь яьккхинчунна хьалха хилла долу къинош гечдийр ду аьлла. Цундела чIогIа коьрта ду оцу хенахь Кхоьллинчуьнга хIун деха деза хаар.
Лайлатуль-Къадр буьйсанан коьрта доIа (Iаишата дийцина хьадис)
ХIокху буьйсана уггаре а дукха деша дезаш долу доIа – Пайхамара (с.а.в.) шен хьомсара зудчунна Iаишатна (АллахI реза хуьлда цунна) Iамийнарг ду.
Iаишата (р.а.) аьлла: «ХIай Делан Элча, нагахь суна Лайлатуль-Къадр буьйса муьлханиг ю хиахь, хIун ала деза аса оцу буьйсана?» Пайхамара (с.а.в.) аьлла: «Ахьа ала:
Iаьрбийн текст:
اللَّهُمَّ إِنَّكَ عَفُوٌّ تُحِبُّ الْعَفْوَ فَاعْفُ عَنِّي
Транскрипци:
АллахIумма иннака Iафуввун, тухьиббул-Iафва, фаIфу Iанни.
Нохчийн маттахь маьIна:
«Я АллахI! Бакъдолуш, Хьо КъинтIераволуш верг ву, Хьуна еза къинтIеравалар, къинтIеравалахьа суна».
Маца, хIунда деша деза:
ХIара Лайлатуль-Къадр буьйсанан коьрта доIа ду. ХIокху доIанехь лай АллахIе воьху Цуьнан уггаре хазачу цIерца – «Аль-Iафувв» (Къинош дIадойуш верг). Лайлатуль-Къадр буьйсанан коьрта Iалашо къинойх цIанвалар йолун дела, Деле къинтIераваларе дехар – стага доьхур долчух уггаре диканиг ду. ХIара доIа Марханан беттан тIаьххьарчу итт дийнахь а, буьйсана а сих-сиха деша деза: ламазехь, маьждигехь, я цIахь шен гIуллакхаш деш лелачу хенахь а.
Марханан беттан тIаьххьарчу итт буьйсана деша деза кхин доIанаш
КъинтIераваларе дехарца цхьаьна, АллахIе дуьненан а, эхартан а дика дехар чIогIа мехала ду.
Дуьненан а, эхартан а дика доьху доIа
Iаьрбийн текст:
رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ
Транскрипци:
Раббанаа аатинаа фид-дуня хьасанатан, ва фил-аахироти хьасанатан, ва къинаа Iазаабан-наар.
Нохчийн маттахь маьIна:
«Тхан Дела! Дуьненахь диканиг лолахь тхуна, эхартахь а диканиг лолахь тхуна, жоьжагIатин Iазапах лар а делахь тхо».
Маца, хIунда деша деза:
ХIара Къуръан чохь долу уггаре дуьззина доIа ду. Бусалба стага оцу цхьана дехарца шена оьшуш долу дерриге а дика доьху (дуьненахь могашалла, хьанал рицкъ, доьзалехь барт; ткъа эхартахь – Ялсамане а, жоьжагIатех кIелхьарвалар а). ХIара доIа даима а дешар дика ду, муххале а Марханан баттахь.
Иман чIагIдаре доьху доIа
Iаьрбийн текст:
يَا مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ ثَبِّتْ قَلْبِي عَلَى دِينِكَ
Транскрипци:
Йаа мукъаллибал-къулууб, саббит къалбии Iалаа дийник.
Нохчийн маттахь маьIна:
«ХIай дегнаш хуьйцуш верг! Сан дог чIагIделахь Хьайн дин тIехь».
Маца, хIунда деша деза:
Адаман дог дахаран зиерашкахь хийцадала тарлуш ду. Пайхамара (с.а.в.) хIара доIа дукха доьшуш хилла. Лайлатуль-Къадр буьйсана АллахIе вайн иман лардар а, вай бакъон тIехь дIадахьар а дехар чIогIа оьшуш ду.
Тоба даран коьрта доIа (Саййидуль-истигIфар)
Шен къиношна доггаха даггара дохкобевллачу нахана «Саййидуль-истигIфар» (истигIфарийн эла) олуш долу хIара доIа дешар – чIогIа доккхачу ялан бахьана ду.
Iаьрбийн текст:
اللَّهُمَّ أَنْتَ رَبِّي لا إِلَهَ إِلا أَنْتَ، خَلَقْتَنِي وَأَنَا عَبْدُكَ، وَأَنَا عَلَى عَهْدِكَ وَوَعْدِكَ مَا اسْتَطَعْتُ، أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا صَنَعْتُ، أَبُوءُ لَكَ بِنِعْمَتِكَ عَلَيَّ، وَأَبُوءُ لَكَ بِذَنْبِي فَاغْفِرْ لِي، فَإِنَّهُ لا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلا أَنْتَ
Транскрипци:
АллахIумма анта роббий, лаа илахIа илла анта, халакътаний ва ана Iабдук, ва ана Iалаа IахIдика ва ваIдика мастатIаIту. АIуузу бика мин шарри маа санаIту, абуу’у лака биниIматика Iалаййа, ва абуу’у лака бизанбий, фагIфир лий, фа-иннахIу лаа ягIфируз-зунууба илла анта.
Нохчийн маттахь маьIна:
«Я АллахI! Хьо сан Дела ву, Хьо воцург кхин дела вац. Ахьа кхоьллина со, со Хьан лай ву, сайн ницкъ кхочучу барамехь Хьуна динчу ваIдана тIехь лаьтташ а ву со. Аса лардар доьху Хьоьга, сайна тIера даьллачу вочух. Аса къобалдо Ахьа суна делла ниIмат, аса къобалда сан къинош. КъинтIеравалахьа суна, Хьо воцучо къиношна гечдийр доцуш ма ду».
ДоIа муха дан деза, иза къобал хилийта?
Хьан доIанаш АллахIа къобалдарна герга хилийта, хIокху бусалба динан бакъонашкахь хила хьажа:
Ихлас (цIенчу даггара хилар): Доггаха Деле деха, АллахIа хьан доIа хезаш хиларна а, Цо жоп лур хиларна а догтешаш хила.
Лам-кад (Ламаз эцар): ДоIа деш, ламаз эцна, цIена хилар дика ду.
Къилбехьа верзар: Къилбехьа вирзина, куьйгаш некхан барамехь айина деха.
АллахI хастар а, Салават диллар а: ДоIа доладе АллахI хастарца (АльхьамдулиллахI), тIаккха Пайхамарна (с.а.в.) салават дилла. ДоIа чекхдоккхуш а салават дилла.
Юх-юха дехар: Са ма гатде, дог ма дилла, АллахIе хьайн хьашташ юх-юха деха.
Лайлатуль-Къадр буьйсана хуьлуш йолу гIалаташ
27-гIа буьйса бен ца ларъяр: Лайлатуль-Къадр буьйсанан нийса де хьуладина ду. Иза Марханан беттан тIаьххьарчу итт дийнахь шалха доцучу (21, 23, 25, 27, 29) муьлхха а буьйсана хила тарлуш ю. Цундела иза тIаьххьарчу итт буьйсана юкъахь лохуш хила веза.
Хан есачу яхар: ХIара мехала хан телефонашкахь, социальни сеташкахь я эрна къамелаш деш дIаяхийтарх ларло.
МаьIна ца хууш дешар: Iаьрбийн маттахь доIа дешар мелехь ду, амма Делега хIун доьхуш ду хаар чIогIа коьрта ду. ДоIанан маьIна Iамаде, тIаккха хьайн нохчийн маттахь доггаха Деле деха а ма дита.
Дерзор
Лайлатуль-Къадр буьйса – АллахIа хьан дахар хийца а, къинойх цIанвала а елла сийлахь таро ю. Оцу буьйсана хьайн Деле деха, кхоьруш а, догдохуш а. Уггаре а дукха «АллахIумма иннака Iафуввун…» доIа деша, хьайгIа а, хьайн доьзалга а, берриге бусалба нахага а къинтIеравалар деха АллахIе. Дала къобалдойла вайн марханаш, Дала жоп лойла вайн дикачу доIанашна.
FAQ
Нохчийн маттахь доIа дан мегий Лайлатуль-Къадр буьйсана?
ХIаъ, шеко йоцуш мега. Суьннатехь деана Iаьрбийн доIанаш дешар чIогIа деза ду, амма АллахIана массо мотт хууш бу. Хьайна оьшург, хьайн дагчуьрниг нохчийн маттахь, хьайн дешнашца дехар дика а, нийса а ду.
Коьрта доIа масийттаза деша деза?
Иза деша дезаш цхьа билггала терахь дац. Марханан беттан тIаьххьарчу итт дийнахь а, буьйсанашкахь а хIара доIа дуккха а, сих-сиха а дешар суннат ду.
Лайлатуль-Къадр буьйса билггала 27-гIа буьйса юй?
ХIан-хIа, иза билггала дац. Пайхамара (с.а.в.) омра дина хIара буьйса Марханан беттан тIаьххьарчу итт буьйсанна юкъахь шалха доцучу (21, 23, 25, 27, 29) буьйсанашкахь лаха аьлла. Иза хьуладарна бахьана ду – бусалба нах цхьана буьйсана ца Iаш, йерриге итт буьйсана Iибадат деш совбовлийта.
Оцу буьйсана маьждигехь хилар тIехь дуй?
ХIан-хIа, тIехь дац. Хьайн Iибадат (ламазаш, Къуръан дешар, доIанаш) цIахь дан а мега. Амма тIаьххьарчу итт дийнахь маьждигехь ИIтикаф дар – Пайхамаран (с.а.в.) чIагIдина суьннат ду.
Хайд (беттан цомгашалла) долчу зударша хIун дан мега оцу буьйсана?
Оцу хенахь зударша ламаз дан, я Iаьрбийн маттахь Къуръанах куьйг Iотта мегаш дац; амма царна мегаш ду, деза а ду зикра дар, Пайхамарна (с.а.в.) салават диллар, башхалла а йолуш «АллахIумма иннака Iафуввун тухьиббул-Iафва фаIфу Iанни» олуш, дукха доIанаш дар.
