Efes Kazakhstan компаниясы өзінің ұзақ мерзімді экологиялық бастамасы аясында сирек кездесетін жеті бүркітті табиғи мекеніне қайтарды. Еліміздегі биоалуандылықты сақтауға бағытталған бұл ауқымды жоба 2019 жылдан бері тұрақты түрде жүзеге асырылып келеді. Маңызды экологиялық оқиға жайлы SteppeNews.kz бас редакторы Мадина Ашылова хабарлайды.
Көк тудың символы еркіндікке қанат қақты: Бизнес пен ғылым жыртқыш құстарды қалай құтқаруда?
Тянь-Шань бөктеріндегі күзгі мезгіл айтулы экологиялық шарамен ерекшеленді. Бүкіләлемдік жануарларды қорғау күні қарсаңында Efes Kazakhstan компаниясы салалық сарапшылар мен арнайы құс өсіру орталықтарының қолдауымен Қызыл кітапқа енген жеті бүркітті жабайы табиғатқа ұшырды.
Бүркіт — қазақ халқының азаттығы мен байырғы тарихын айшықтайтын ұлттық символ ғана емес, сонымен бірге табиғатта сирек кездесетін, айрықша қорғауды қажет ететін қыран құс. Осы қырандардың санын қалпына келтіруге бағытталған жоба аясында, бұл жолғы жиынды қосқанда, осы уақытқа дейін барлығы 36 бүркіт туған табиғатына қайтарылды.
Efes Kazakhstan компаниясының мемлекеттік органдармен байланыс жөніндегі директоры Шыңғыс Қаскеевтің айтуынша, бұл бастама компанияның елдегі табиғи мұраны сақтаудағы жүйелі жұмысының айқын дәлелі:
«Бүркіт — Қазақстанның тарихы мен мәдениетінде айрықша орны бар, еліміздің басты нышандарының бірі. Осы жобаны сегізінші жыл қатар жүргізе отырып, біз Қазақстанның биоалуандылығы мен табиғи мұрасын сақтауға нақты үлес қосуды мақсат етеміз. Бүгін тағы жеті бүркіт еркіндікке қанат қақты, ал жоба басталғалы табиғатқа қайтарылған құстардың жалпы саны 36-ға жетті».
Инкубатордан табиғи ортаға: Бүркіт балапандарын өсіру мен бейімдеу процесі
Қырандардың табиғатқа сәтті жерсінуінің артында мамандардың маңдай тері мен зергерлік еңбегі жатыр. «Сұңқар» соколы орталығының директоры Ашот Анзоровтың айтуынша, құс өсіру орталықтарында ителгіден бастап бүркітке дейінгі барлық құстар инкубаторда дүниеге келеді. Бұл тәсіл жабайы табиғатта жиі кездесетін табиғи шығындарды барынша азайтуға мүмкіндік береді.
«Бүркіттің жұмыртқалаған сәтін бірден тіркеп, оны жасанды түрде басуға кірісеміз. Осылайша балапанның қашан жарып шығатынын дәл біліп отырамыз. Балапанның дүниеге келуі сияқты маңызды сәтте анасының астына арнайы муляждар қоямыз немесе жұмыртқаны қайтарамыз. Егер балапан жұмыртқаны өзі жара алмаса, оған көмектесеміз. Алғашқы 10–15 күн — ең жауапты кезең: балапан енесінің бауырында идеалды микроклиматта болады, кейін оны өзіміз қолдан өсіріп, сапалы тірі жеммен тамақтандырамыз әрі өз бетінше өмір сүруге бейімдейміз», — деп бөлісті Ашот Амиранович.
Құстарды табиғи ортаға жібермес бұрын, Қазақстан Республикасының Зоология институты кешенді ғылыми бионегіздеме дайындайды. Ғалымдар жас бүркіттердің жаңа ортаға тез бейімделуін қамтамасыз ету үшін таңдалған аймақтың ландшафтын, климаттық ерекшеліктерін және азық қорын мұқият зерттеп, баға береді.
Экоүйлесімнің нәзік теңгерімі: Табиғатқа неге біздің көмегіміз қажет?
Жыл өткен сайын табиғатқа адам баласының тигізер кері әсері артып келеді: жерді белсенді шаруашылыққа пайдалану, тау бөктерлерінің құрылысы, азық қорының азаюы және инфрақұрылымдық өзгерістер жыртқыш құстарды үйреншікті мекенінен ығыстыруда.
Қазақстанның биоалуандылықты сақтау орталығының (BRCC) мәліметінше, еліміз бойынша ұя салатын бүркіттердің жалпы саны орта есеппен 570 жұп шамасында. Алайда кейбір өңірлерде, әсіресе Қазақстанның оңтүстік-шығысында, жердің деградациясы мен кеміргіштер арасындағы аурулардың таралуынан бұл көрсеткіш күрт төмендеп, бары-жоғы 200 ұялайтын жұпты құрап отыр.
«Бүгінде табиғат адам әрекетінен үлкен зардап шегуде, сондықтан оның қалпына келуіне қолдау білдіру — біздің басты парызымыз, — деп баса айтты Ашот Анзоров. — Егер жыртқыш құстар азайса, бұл бүкіл экожүйеге соққы болып тиеді. Кезінде Еуропа жыртқыш құстардан толық айырылып, кейін оларды бақыланатын жіберу әдісі арқылы нөлден бастап қалпына келтірді. Ал бізде осы баға жетпес байлықты сақтап, көбейтуге әлі де мүмкіндік бар».
Жабайы табиғатты қалпына келтіру: Бизнес, ғылым мен қоғамның бірлескен күші
«Бүркіттерді сақтайық!» сияқты экологиялық жобалардың сәтті жүзеге асуы ірі кәсіпорындардың, ғылыми институттардың және кәсіби экологтардың күш-жігерін біріктіру арқылы оң нәтижеге жетуге болатынын айқын көрсетті.
Бұндай ұзақ мерзімді экологиялық бағдарламалар сирек кездесетін түрлердің санын сақтап қана қоймай, жыртқыш құстар бірнеше онжылдық бұрын жоғалып кеткен аймақтардағы экологиялық теңгерімді қайта қалпына келтіруге жол ашады.
Жас қырандардың қазақ даласы мен асқар тауларының үстінде қанаттарын кеңге жайып еркін ұшуы — қоршаған ортаға ұқыпты қараудың ортақ болашаққа салынған ең үлкен инвестиция екенін дәлелдейді.
Келесі материал: Адам қолы мен табиғаттың ұлы шеберханасы: Байчэн уезінің тарихи, мәдени және геологиялық феномені
Посмотреть эту публикацию в Instagram