2026 жылғы археологиялық маусым кезінде Моңғолияның Өвөрхангай аймағындағы Олон Сумм храмдар кешенінде маңызды археологиялық олжалар табылды. Моңғолия Ғылым академиясының Тарих және этнология институты мен жапон ғалымдарының бірлескен экспедициясы XVI–XVII ғасырлардағы нысанды зерттеді. Бұл туралы SteppeNews.kz Монголия Сейчас сайтына сілтеме жасап хабарлайды.
Уянга сомонында орналасқан кешендегі қазба жұмыстарына академик С. Чулуун мен профессор Такаши Мацукава жетекшілік етті. Зерттеушілер ежелгі монастырьдің сәулеттік құрылымын зерттеп, орталық залды, бес тұғырды және айналма галереяны анықтады.
Нысаннан құдайлар, таулар мен мифтік жаратылыстар бейнеленген фрескалардың фрагменттері де табылды.
Экспедицияның негізгі олжаларының бірі – археолог Э. Уртнасан анықтаған 30-ға жуық қолжазба фрагменті. Олар қабық тәрізді жұқа тақташаларға жазылған. Сонымен қатар қазба барысында саздан жасалған мүсіншелер, фарфор бұйымдары мен дұға моншақтарының фрагменттері табылды.
Шыңғыс хан ұлттық музейінің мамандары жүргізген бастапқы реставрациядан кейін қолжазбалардың мазмұны зерттеле бастады. Алдын ала мәлімет бойынша, мәтіндерде діни және астрологиялық трактаттармен қатар, Шыңғыс ханның ұлдары мен бауырларына айтқан деген даналық сөздеріне ұқсас үзінділер бар. Ғалымдар бұл жазбалардың Луның «Алтын кілт» еңбегіндегі мәтіндермен ұқсастығын да атап өтті.
Олон Сумм кешенінен табылған жәдігерлер бұл нысанның XVI–XVII ғасырлардағы маңызды мәдени және зияткерлік орталықтардың бірі болғанын көрсетуі мүмкін. Мұнда буддалық философия, сәулет өнері және дәстүрлі моңғол мәдениеті тоғысқан.
Қазір зерттеушілер табылған қолжазбаларды тереңірек зерттеп, олардың нақты жасын анықтауға кірісті. Ғалымдардың пікірінше, бұл мәтіндер кейінгі орта ғасырлардағы Моңғолиядағы жазба мәдениетті зерттеуге маңызды дерек болуы мүмкін.
Келесі материал: Haval Қазақстанда: қытайлық автобрендтің нарықтағы орны қалай өзгеріп жатыр?