«Самұрық-Қазына» мен Моңғолияның егемен қоры арасындағы тәжірибе алмасу – ынтымақтастықтың айтарлықтай практикалық форматы. Әсіресе екі елдің де табиғи ресурстарға едәуір дәрежеде сүйенетінін және ұқсас міндеттің алдында тұрғанын ескерсек, бұл өзекті: ұлттық активтерді басқаруды ресурстарға жай ғана иелік етуден ұзақ мерзімді экономикалық өсімнің көзіне қалай айналдыруға болады?
Менің ойымша, Моңғолияның Қазақстан тәжірибесіне қызығушылық танытуы заңды. Екі елдің экономикалық жағдайларында белгілі бір ұқсастықтар бар: табиғи ресурстардың елеулі рөлі, ірі мемлекеттік активтердің болуы, сондай-ақ бір мезгілде инвестиция тарту және ұлттық капиталды басқару тиімділігін арттыру қажеттілігі.
«Самұрық-Қазына» шамамен $88 млрд активімен әлемдегі ең ірі 25 егемен қордың қатарына кіреді. Бұл оны ірі әрі әртараптандырылған портфельді басқару мәселелерінде маңызды сараптамалық серіктес етеді.
Қызмет еткен жылдар ішінде Қор корпоративтік басқару, инвестициялық портфельді басқару, капитал нарықтарында қаржыландыру тарту, жекешелендіру, сатып алу және адами капиталды дамыту салаларында елеулі тәжірибе жинақтады. Бұл жерде тек теориялық тәсілдермен алмасу ғана емес, күнделікті жұмыста қолданылатын практикалық құралдар туралы сөз болып отырғаны маңызды.
Моңғолия үшін мемлекеттің ресурстық активтерге жай ғана иелік ету моделінен оларды инвестициялық портфель ретінде неғұрлым жүйелі басқаруға көшу тәжірибесі ерекше қызығушылық тудырады. Бұл мемлекеттік компанияларға ағымдағы кірістер тұрғысынан ғана емес, ұзақ мерзімді құн қалыптастыру тұрғысынан да қарауға мүмкіндік береді.
Қазақстанның IPO және SPO саласындағы тәжірибесін де жеке атап өтер едім. Мемлекет үшін бұл маңызды құрал: бір жағынан, жеке капитал тартуға мүмкіндік береді, екінші жағынан, компаниялардың ашықтығын, корпоративтік басқару сапасын және бизнес тиімділігіне қойылатын талаптарды арттырады.
Сонымен бірге, менің ойымша, Моңғолияға қазақстандық модельді жай ғана көшіріп алудың қажеті жоқ. Мұндай воркшоптардың құндылығы – Қазақстанда қандай құралдар өзінің тиімділігін дәлелдегенін түсініп, оларды Моңғолия экономикасы мен институционалдық жүйесінің ерекшеліктеріне бейімдеуде.
Сонымен қатар мұндай ынтымақтастық екі тарап үшін де жаңа мүмкіндіктер ашады. Басқарушылық тәжірибемен алмасудан бөлек, ол іскерлік байланыстарды дамытуға, перспективалы инвестициялық бағыттарды іздеуге және болашақта бірлескен жобаларды жүзеге асыруға ықпал етуі мүмкін.
Автор: Саида Тлеуленова, Qazaq Expert Club сарапшысы, қаржыгер