Қытайдың жаңа энергия көздерімен жүретін көліктер нарығы (NEV) бұрын-соңды болмаған жылдамдықпен жаңарып, бәсекелестік ортаның құрылымын түбегейлі өзгертіп жатыр. Биыл қаңтар-шілде айларында Қытайда NEV көліктерінің өндірісі мен сатылымы 9 млн данадан асып, өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 9,5%-ға өсті. Жеңіл автомобильдердің бөлшек саудасындағы NEV үлесі тұрақты түрде 60%-дан жоғары болып отыр. Ал шілдеде бұл көрсеткіш 65,1%-ға жетті. Сала сарапшыларының пікірінше, іштен жану қозғалтқышы бар көліктер мен электромобильдердің арақатынасындағы тарихи бетбұрыс әлдеқашан басталып кетті. Бұл туралы SteppeNews.kz Жэньминь Жибао ақпараттық сайтына сілтеме жасай отырып хабарлайды.
Автомобиль өнеркәсібіндегі модельдердің жаңару қарқыны да рекордтық деңгейге жетті. Биылғы жылдың алғашқы жартысында Қытай нарығына жаңа платформалар негізінде әзірленген 100-ден астам жаңа модель шығарылды. Олардың 20%-дан азы ғана іштен жану қозғалтқышымен жабдықталған көліктер болды. Сонымен қатар бірнеше жүз жаңартылған модель таныстырылды.
Модульдік электр платформалары мен бағдарламалық жасақтаманы қашықтан жаңартуға мүмкіндік беретін OTA технологиясының арқасында электромобильдерді жаңарту циклі небәрі 6-12 айға дейін қысқарды. Бұл көрсеткіш тұтынушылық электроника саласындағы жаңару қарқынына жақындады. Ал дәстүрлі іштен жану қозғалтқышы бар көлікті әзірлеуге әдетте 36-48 ай қажет.
Қытайдағы жергілікті жеткізу тізбегінің жетілуі автомобиль өнеркәсібіндегі жаһандық еңбек бөлінісін де өзгертіп келеді. Тарту аккумуляторларын пайдалану көлемі бойынша әлемдегі жетекші он компанияның жетеуі – қытайлық компаниялар. Олардың жиынтық үлесі 72%-дан асады. Қытайда әзірленген аккумулятор қауіпсіздігіне қатысты ұлттық стандарттар да шетелдерде қолданыла бастады.
Бұл үдерістің тағы бір айқын көрінісі – «кері бірлескен кәсіпорын» феномені. Халықаралық автоконцерндер қытайлық технологияларды белсенді түрде енгізіп жатыр. Volkswagen компаниясы Xpeng Motors компаниясының үлесін сатып алғаннан кейін екі компания бірлесіп әзірлеген алғашқы модель – Volkswagen ID.Unix 08 наурыз айында конвейерден шықты. Ал Audi мен SAIC бірлесіп құрған жаңа AUDI бренді де қытайлық платформалар мен интеллектуалды технологияларды кеңінен пайдаланады.
Автомобиль өнеркәсібіндегі табыс құрылымы да айтарлықтай өзгерді. Пайда барған сайын өндіріс тізбегінің жоғары деңгейіндегі негізгі буындарға – тарту аккумуляторлары мен автомобиль микросхемаларына шоғырланып келеді. Ал жетекші қытайлық автокөлік өндірушілер бүкіл өндірістік тізбек бойынша өз технологияларына сүйеніп, премиум-брендтерін дамытып және шығындарды қатаң бақылау арқылы тұрақты рентабельділікті сақтап отыр. Бұл көрсеткіштер саладағы орташа деңгейден жоғары.
Қытайдағы автомобильдер паркі 371 млн бірлікке жетіп, әлемдегі ең ірі көрсеткішке айналды. Оның 86,81%-ын іштен жану қозғалтқышы бар көліктер құрайды. Олардың орташа пайдалану мерзімі – 8,2 жыл. Осыған байланысты Қытайда әлемдегі ең ауқымды автомобильдерді жаңарту толқыны басталып отыр.
Биылғы жылдың алғашқы жартысында бағасы 400 мың юаньнан асатын премиум сегменттегі электромобильдер нарығы өткен жылмен салыстырғанда 46%-ға өсті. Бұл сегментте қытайлық брендтердің үлесі 60%-ға жуықтады. Сатылым өсімі ең жоғары он брендтің қатарында жалғыз шетелдік компания ретінде Tesla ғана бар.
Нарық көшбасшыларын біріктіретін негізгі ерекшелік – технология, интеллектуалды жүйелер және бренд қуаты арқылы бәсекелік артықшылыққа қол жеткізуі. Ал сатылымның төмендеуі электрлендіруге баяу көшіп жатқан бірлескен кәсіпорындарға және бағасы төмен шағын көліктерге тән болып отыр.
Mercedes-Benz директорлар кеңесінің төрағасы Ола Каллениус Қытайды «бизнес үшін әлемдегі ең күрделі жаттығу залы» деп атады. Оның пікірінше, әлемдік автоконцерндер электромобильдер нарығындағы жаһандық бәсекеде төтеп беру үшін Қытайдың жеткізу тізбегін және өнімдердің жаңару қарқынын толық түсінуі қажет.
Geely Holding компаниясының негізін қалаушы Ли Шуфу автомобиль өнеркәсібіндегі бәсеке технология, сапа және бренд деңгейінде жүруі керек екенін атап өтті. Оның айтуынша, сала баға соғысына емес, технологиялық және сапалық бәсекеге басымдық беруі тиіс.