Ресей мен Қытайдың Қиыр Шығыс қабыланы мен Амур жолбарысын қорғау бағытындағы бірлескен жұмысы табиғатты қорғау саласындағы халықаралық ынтымақтастықтың ең табысты үлгілерінің біріне айналды. Ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды құру, ғылыми деректермен алмасу және заманауи технологияларды енгізу арқасында соңғы жиырма жылда сирек жыртқыштардың санының азаюы тоқтатылып, олардың популяциясы тұрақты түрде қалпына келе бастады.
Бұл туралы «Земля леопарда» ұлттық паркінің директоры Виктор Бардюк Синьхуа агенттігіне берген эксклюзивті сұхбатында мәлімдеді. Оның айтуынша, жойылып кету қаупі төнген жануарларды қорғаудың тиімді жолы – мемлекеттер арасындағы тығыз ынтымақтастық.
Қиыр Шығыс қабыланының саны үш еседен астам өсті
XXI ғасырдың басында Қиыр Шығыс қабыланы жер бетіндегі сирек кездесетін ірі жыртқыштардың бірі саналды. Мамандардың бағалауынша, табиғатта небәрі 35-ке жуық дарақ қалған, олардың басым бөлігі Ресейдің Приморье өлкесінің оңтүстік-батысында мекендеген. Ал Қытайда бұл түр іс жүзінде жойылып кеткен болатын.
Жағдай Ресейде «Земля леопарда» ұлттық паркі құрылғаннан кейін өзгере бастады. Бұл парк сирек кездесетін жануардың мекендеу ортасын кешенді қорғауды қамтамасыз етті. Соның нәтижесінде Ресейдегі Қиыр Шығыс қабыланының саны үш еседен астам өсіп, шамамен 120 дараққа жеткен.
Сондай-ақ Қытайда Солтүстік-Шығыс жолбарысы мен қабыланы ұлттық паркінің құрылуы шекаралас аумақтардағы қабыландар мен Амур жолбарыстарын қорғауға мүмкіндік берді.
Табиғи экожүйені сақтау – басты міндет
Мамандардың айтуынша, сирек жануарларды қорғау тек браконьерлікпен күресумен шектелмейді. Орман алқаптарын, жануарлардың қоректік базасын сақтау, орман өрттерінің алдын алу және халықтың экологиялық сауатын арттыру да аса маңызды.
«Жыртқышты сақтау үшін бүкіл экожүйені қорғау қажет», – деді Виктор Бардюк.
Осындай кешенді тәсіл шекаралас аумақта тұрақты популяцияның қалыптасуына мүмкіндік берді.
Ынтымақтастықтың жаңа кезеңі
2024 жылы Ресей мен Қытай «Үлкен мысықтар мекені» трансшекаралық резерватын құру туралы келісімге қол қойып, бірлескен басқару комиссиясын құрды. Сондай-ақ жұмыс тобы жасақталып, екі жылдық бірлескен іс-қимыл жоспары бекітілді.
Қазіргі уақытта екі елдің мамандары Қиыр Шығыс қабыланы мен Амур жолбарысының мемлекеттік шекара арқылы қозғалысы туралы ақпаратпен тұрақты алмасып келеді. Бұл популяцияның жай-күйін жан-жақты бақылауға мүмкіндік береді.
Сирек жануарларды қорғауға жасанды интеллект көмектеседі
Алдағы жылдары Ресей мен Қытай жасанды интеллект технологияларын кеңінен енгізуді жоспарлап отыр. Жаңа жүйелер қабыландар мен жолбарыстарды денесіндегі ерекше дақтары мен жолақтары арқылы автоматты түрде тануға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар цифрлық технологиялар орман өрттері, жануарлар арасындағы аурулардың таралуы және басқа да қауіп-қатерлерді жедел анықтауға көмектеседі.
Мамандардың пікірінше, Қиыр Шығыс қабыланын сақтау тәжірибесі көрші мемлекеттердің күш біріктіруі табиғатты қорғауда нақты нәтиже беретінін дәлелдейді. Бүгінде бұл жануар толық жойылып кету қаупінен алыстағанымен, оның популяциясын сақтау үшін халықаралық ғылыми ынтымақтастық пен табиғи экожүйелерді қорғау жұмыстары жалғасуы тиіс.