STEPPENEWS.KZ: Сирек металдар өндірісінен бастап «ақылды» агросекторға дейін — Еңбекшіқазақ ауданы Орталық Азиядағы «Бір белдеу, бір жол» бастамасының амбицияларын жүзеге асыратын басты алаңға айналуда. SteppeNews.kz сайтына берген сұхбатында аудандық кәсіпкерлік бөлімінің басшысы Нұрболат Серікқалиұлы өңірдегі ең маңызды қытайлық инвестициялық жобалардың іске асырылуы туралы айтып берді.
Бүгінгі Еңбекшіқазақ ауданы — бұл жай ғана Алматы облысының географиялық орталығы емес, өңірдің қуатты экономикалық қозғалтқышы. 300 мыңнан астам халқы және бірегей аграрлық әлеуеті бар аудан әсерлі динамика көрсетіп отыр: мұнда бюджетті жыл сайын 17 млрд теңгеге толтыратын 25 мыңнан астам шағын және орта бизнес субъектілері жұмыс істейді. Алайда, өсімнің нағыз қозғаушы күші ҚХР-мен стратегиялық серіктестік болды. 2018 жылдан бастап аудан қытайлық инвестициялардың тартылыс орталығына айналды, олар өзімен бірге тек капиталды ғана емес, болашақтың технологияларын да ала келді.
Өнеркәсіптік серпіліс: Бұғыты кен орнындағы вольфрам алыбы
Екі ел арасындағы достық пен іскерлік сенімнің басты нышаны «Жетісу Вольфрамы» ЖШС алпауытының іске қосылуы болды.
Қытайлық Jiaxin International Resources Investment Limited корпорациясының еншілес компаниясы жүзеге асырып жатқан бұл жоба бес жылдық қалыптасу жолынан өтті. 2024 жылдың қарашасында кәсіпорын өндірістік кезеңге енді, ал 2026 жылдың қаңтарынан бастап ресми түрде толыққанды жұмысын бастады. Бұл — Бұғыты кен орнындағы вольфрам кенін өндіру және өңдеу бойынша Қазақстандағы алғашқы заманауи кешен. Жобаға 120 млрд теңгеден астам (China Merchants Bank-тен ашылған несие желісі аясында шамамен 188 млн еуро) инвестиция салынды.
Жобаның ауқымы таңғалдырады: тау-кен байыту комбинатының қуаттылығы 65 пайыздық вольфрам концентратын өндіру үшін жылына 3,3 млн тоннаға дейін кен өңдеуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, инвесторлар аммоний паравольфраматын және жоғары тазалықтағы вольфрам карбидін шығаратын терең өңдеу кешенінің құрылысы бойынша техникалық-экономикалық негіздемені дайындап жатыр.
Кәсіпорын жобалық қуаттылыққа шыққаннан кейін Қазақстанның осы сирек металды жеткізу бойынша әлемдік көшбасшылар қатарынан орын алуын қамтамасыз етеді. Ынтымақтастықтың әлеуметтік жауапкершілік қағидаттарына негізделгені өте маңызды.
Нұрболат Серікқалиұлы, Алматы облысы Еңбекшіқазақ аудандық кәсіпкерлік бөлімінің басшысы: «Онда 300-ден астам адам жұмыс істейді және заңға сәйкес, олардың 70%-ы — 260 қызметкер — жоғары жалақы алатын біздің жергілікті тұрғындар».
Түрген ауылындағы металлургия: «Central Asia Fu Zhou Metal» жобасы
Индустриялық серіктестіктің тағы бір маңызды мысалы — «Central Asia Fu Zhou Metal» (Централ Азия Фу Джоу Металл) ЖШС компаниясының жұмысы. Түрген ауылдық округінде орналасқан бұл кәсіпорын құрылысқа арналған болат конструкциялар мен арматура шығаруға маманданған. Зауыт құрылысына шамамен 1,8 млрд теңге салынды, бұл Қазақстанның экологиялық және техникалық стандарттарына сай келетін заманауи шағын өндіріс орнын құруға мүмкіндік берді.
Зауытта қытайлық инженерлермен тығыз байланыста жұмыс істейтін 60-қа жуық маман еңбек етуде, бұл технологиялар алмасуын қамтамасыз етеді. Кәсіпорын арматура мен болат бұрыштықтар шығарып, облыстың құрылыс секторының металл өнімдеріне деген сұранысын сәтті өтеп отыр. Шағын кәсіпорын мәртебесіне қарамастан, «Central Asia Fu Zhou Metal» жоғары тиімділік пен тұрақты өсім көрсетіп, ауылдық округ үшін маңызды салық төлеушіге айналды.
«Fu Zhou Metal» сияқты компаниялардың жұмысы қытайлық инвестициялардың әртүрлілігін көрсетеді: шикізат алпауыттарынан бастап ішкі нарыққа бағытталған өңдеу зауыттарына дейін. Бұл ынтымақтастық жергілікті кадрларға металл өңдеудің жаңа әдістерін және халықаралық стандарттар бойынша өндірістік процестерді басқаруды меңгеруге мүмкіндік береді.
Аграрлық сектор: Инновациялық технологияларды күтуде
Индустриядағы табыстарға қарамастан, Еңбекшіқазақ ауданы облыстың басты азық-түлік орталығы мәртебесін сақтап қалуда. 25 мың кәсіпкердің жартысынан астамы — 13 мыңы ауыл шаруашылығында еңбек етіп, алма, жүгері, соя және көкөніс өсіреді. Қазіргі уақытта ауданда құрылыс индустриясы мен газбен қамтуды қамтитын жалпы құны 45 млрд теңге болатын 7 жаңа жоба іске асырылуда.
Алайда, алдағы жылдардағы Қытаймен ынтымақтастықтың басты мақсаты — технологиялар трансфері. Өңір агросектор үшін қытайлық «ноу-хауларға» қатты зәру. Суару жүйелерін жаңғырту, мал фермаларын автоматтандыру, сондай-ақ толық циклді өңдеу өндірістерін құру — бұл салаларда қытайлық технологиялардың келуі дәстүрлі шаруашылықтан «Агробизнес 4.0» моделіне өтудегі шешуші фактор бола алады.
Инвестициялық климат: Жеңілдіктер мен «Жасыл жарық»
Қазақстан қытайлық инвесторлар үшін қолайлы жағдайлар жасауда. Президенттің тапсырмасы бойынша облыс әкімдігі маңызды жобаларды жүзеге асыру үшін жер учаскелерін жалға береді. Алматы облысының инвестициялық жобалар тізіліміне ену жабдықтарды әкелуге арналған кедендік жеңілдіктер мен төмендетілген баж салығына жол ашады.
Жергілікті әкімшілік толыққанды серіктес ретінде әрекет етеді. «Ауданда біз инфрақұрылыммен және Қазақстан заңдарына сәйкес барлық құжаттарды ресімдеумен көмектесеміз», — деп атап өтті Нұрболат Серікқалиұлы. Соңғы үш жылда қытайлық инвесторлар ауданда көшбасшыға айналды, бұл «ашық есік» саясаты мен мүдделерді өзара құрметтеудің тиімділігін растайды.
Туризм және «Алтын адам»: Жаңа бағыттарға жол
Ынтымақтастықтың жаңа кезеңі туризм саласында күтілуде. Ауданда бірегей нысандар бар: Түрген шатқалы, Есік көлі және Шарын каньонынан бастап «Алтын адам» табылған жерге дейін. Билік тарихты, тау кластерін және агротуризмді біріктіретін интеграцияланған маршрут құруды жоспарлап отыр. Қытайдың ауқымды туристік парктер құрудағы тәжірибесі мұнда өте пайдалы болуы мүмкін.
«Бізге агротуризмді дамыту керек. Бізде таулар бар. Бірақ туристерді тек тау кластері ғана емес, сонымен қатар біздің шаруа қожалықтарымыз, зауыттарымыз, фабрикаларымыз да қызықтыруы тиіс. Қонақтар бәрінің қалай және неден жасалатынын көруі керек», — деп түйіндеді Нұрболат Серікқалиұлы.
Агротуризмді дамытудың негізінде «ашық бизнес» идеясы жатыр: осылайша, аудан қонақтары әйгілі шараптардың қалай өндірілетінін немесе асыл тұқымды малдың қалай бағылатынын көре алады. Қытайлық серіктестермен бірлесе отырып, көршілес Көлсайға қарай бағыттың қисынды жалғасы болатын тау кластерін дамыту жоспарлануда, бұл ауданды халықаралық туризмнің міндетті нүктесіне айналдырады.
Өңір статистикасы:
-
300 000+ — Еңбекшіқазақ ауданының халқы.
-
120 млрд теңге — тек «Жетісу Вольфрамы» жобасына салынған инвестиция көлемі.
-
25 000 — шағын және орта бизнес субъектілерінің жалпы саны.
-
40 000 — ШОБ саласында жұмыспен қамтылған аудан тұрғындары.
-
45 млрд теңге — ағымдағы 7 жаңа инвестициялық жобаның құны.
Қорытындылай келе: бүгінде Еңбекшіқазақ ауданы «Бір белдеу, бір жол» бастамасының табысты іске асып жатқан алаңына айналды. Мұндағы жоғары деңгейдегі дипломатия нақты жұмыс орындарына, заманауи зауыттарға және өңірдің келбетін өзгертетін технологиялар трансферіне ұласуда.
«Жетісу Вольфрамы» мен «Central Asia Fu Zhou Metal» сияқты ірі кәсіпорындардың инвестициялары — бұл тек қаржы құю емес, ұзақ мерзімді гүлденудің іргетасы. Қазақстанның табиғи байлығы мен Қытайдың индустриялық қуатының осы одағында жаңа экономикалық шындық туындап жатыр, онда Еңбекшіқазақ ауданы инновацияларға, достық пен жаһандық ынтымақтастыққа ашық флагман ретінде лайықты орын алады.
