STEPPENEWS.KZ: Наурыз – тек көже ішіп, киіз үй тігу емес. Бұл – қазақтың қыс бойғы тіршілік үшін күресінің жеңісі, үнем мен берекенің салтанаты. Бүгінде жаңаша сипат алған ұлттық жаңғыру жолы.
Қыс пен көктемнің «белдесуі»
Халық арасында Наурызды «жуанның жіңішкеріп, жіңішкенің үзілер шағы» деп теңеуі тегін емес. Бұл – этнографиялық астарға толы философия. Көшпелі тұрмыс үшін қыс – үлкен сын. Күз бойы жиған майы мен еті таусылып, мал арықтап, адамның да әлі құритын кезеңі дәл осы наурыздың басына келеді.
«Жіңішкенің үзілуі» – әлсіз малдың шығын болуы, ал адам үшін – қысқы қордың таусылуы. Сондықтан Наурызды қарсы алу – жай ғана қуаныш емес, «аман қалдық, жазға жеттік!» деген үлкен жеңіс рухы.
Наурыз көже: Рецепт емес, қуатты тағам
Бүгінде біз көжеге 7 дәм қосамыз деп наурыз көженің түр-түрін жасаймыз. Бірақ көженің түпкі тарихы әлдеқайда қызық. Бұл – «түгендеу тағамы».
Қыстан аман шыққан ағайын қаптың түбінде қалған соңғы бір уыс бидайын, тарысын, сүр етінің соңғы мүшесін ортаға салған.
Біріншіден, оны «7 дәм» деп шектеу – кейін пайда болған символизм. Ал негізінде, бұл – қолда бар азықтың бәрін араластырып, «береке бірлікте» деген ниетпен жасалған ортақ ас.
Екіншіден, бұл – үнемшілдіктің, барды қадірлеудің және аштықтан соңғы тоқшылыққа өтудің баспалдағы.
«Наурызнама»: Ескі мейрамның жаңа тынысы
2024 жылдан бастап күшіне енген «Наурызнама» тұжырымдамасы – бұл мейрамды бір күндік той-думаннан он күндік мазмұнды жобаға айналдырды. Бұл жай ғана күнтізбе емес, ұлттық кодты тірілту әрекеті.
Наурызнаманың 3 басты ерекшелігі:
- Интеллектуалды мазмұн: Әр күннің Көрісу, Қайырымдылық, Шаңырақ және т.б. өз миссиясы бар. Бұл мейрамды тек ішіп-жеу емес, рухани толығу кезеңіне айналдырды.
- Экологиялық мәдениет: «Тазару күні» арқылы табиғатты қорғау, ағаш егу дәстүрі заманауи «эко-трендпен» ұштасты.
- Ұлттық киім мен спорт: Бұл күндері көшеде қазақы нақышта киінген жастарды көру үйреншікті жағдайға айналды. Бұл – форма емес, мазмұнның өзгеруі.
Наурыз – бұл өткен мен болашақтың көпірі. Қыстың қыспағынан жіңішкеріп шықсақ та, рухымызды үзбей, барымызды ортаға салып, жаңа жылға нық қадам басу – бабалар аманаты. Ал бүгінгі «Наурызнама» сол аманаттың заман талабына сай жаңғырған нұсқасы.
Ұлыс оң болсын, ақ мол болсын!
Ақ мол болсын, қайда барсаң жол болсын!
