STEPPENEWS.KZ: Бүгін, 17 наурыз — қазақтан шыққан тұңғыш кәсіби кинорежиссер, Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері Дариға Байжұманқызы Тінәлинаның туған күні. Ол ұлттық кино өнеріндегі әйелдер жолын ашып қана қоймай, әлемдік деңгейдегі майталмандармен иық тірестіре еңбек еткен бірегей тұлға.
Дариға Тінәлинаның өнер жолы соғыстың қиын-қыстау жылдарында, Алматыға эвакуацияланған Орталық біріккен киностудияның (ЦОКС) қабырғасында басталған еді. 1938 жылы актерлік білім алып, «Романтики» (1940) фильмінде Тинтин атты басты рөлді сомдап, көрермен көзайымына айналды. Алайда оның шынайы мұраты кадр сыртындағы күрделі процесс — режиссура болды.
«Мосфильмнен» «Қазақфильмге» дейінгі даңғыл жол
1953 жылы Мәскеудегі атақты БМКИ-дің (ВГИК) режиссерлік факультетін Лев Кулешов пен Александр Довженко сынды әлемдік кино алыптарының шеберханасында тәмамдады. Ол — осындай іргелі білім алып, режиссура тізгінін ұстаған алғашқы қазақ қызы.
22 жыл бойы атақты «Мосфильм» студиясында еңбек етіп, «Илья Муромец» сияқты классикалық туындылардың екінші режиссері болды. Ол тек Қазақстанда емес, Қырғызстан, Түрікменстан және Украина киностудияларында да маңызды жобаларды жүзеге асырды. Оның жетекшілігімен «Қазақстан даласында» (1953) ғылыми-көпшілік фильмі, «Сплав», «Песня зовет» туындылары жарық көрді.
Дубляж өнері және рухани мұра
Дариға Тінәлинаның қазақ мәдениетіне сіңірген тағы бір өлшеусіз еңбегі — дубляж саласы. Ол ондаған кеңестік және шетелдік фильмдерді қазақ тілінде сөйлетіп, ұлттық дубляж мектебінің негізін қалаушылардың біріне айналды. 2008 жылы жарық көрген «Ақ-қара кино» (Черно-белое кино) атты естелік кітабы — қазақ киносының тарихы мен өзі көрген қиындығы мен қызығы мол өнер жолы туралы құнды шежіре.
Дариға Тінәлинаның есімі қазақ мәдениетінің алтын қорынан мәңгілік орын алды. Ол — мамандыққа адалдық пен қайсарлықтың, кәсіби шеберліктің символы. Оның салған соқпағы бүгінгі қазақ киносындағы жас режиссер қыздар үшін үлкен мектеп, өшпес өнеге.
