Gadyr gijesinde okalýan iň fazyletli dogalar
Gadyr gijesinde okalýan dogalar her bir musulmanyň durmuşynda aýratyn ähmiýete eýedir. Remezan aýynyň soňky on gününde gizlenen bu gije – ynsanlaryň geljekki bir ýyllyk ykbaly ýazylýan, perişdeleriň ýere inýän we Allahyň rehmetiniň çäksiz dökülýän beýik wagtydyr.
Bu gijede möminler uklaman, wagtlaryny ybadat we tagat bilen geçirmäge çalyşýarlar. Ýöne bu sagatlarda edilmeli iň esasy amal – bu çyn ýürekden doga edip, dileg diletmekdir. Aşakda biz bu mübärek wagty mümkin boldugyça peýdaly geçirmegiňize kömek etjek iň ynamdar we fazyletli dogalary jemledik.
Gadyr gijesiniň fazyleti we ähmiýeti
Gurhany Kerimde bellenilişi ýaly, Gadyr gijesi müň aýdan (takmynan 83 ýyldan) hem haýyrlydyr. Edil şu gijede Pygamberimiz Muhammede (s.a.w.) Gurhany Kerim inderilip başlandy.
Gadyr gijesinde edilen ybadatlaryň, okalan dogalaryň we edilen ýagşy amallaryň sogaby hasapasyz köpeldilip berilýär. Pygamberimiz (s.a.w.) bu gijeni iman we sogap umydy bilen ybadat edip geçiren adamyň ähli öňki günäleriniň bagyşlanýandygyny aýdypdyr. Şonuň üçin Biribardan hut näme soramalydygyny bilmek örän möhümdir.
Gadyr gijesiniň iň esasy dogasy (Aýşa enemiziň rowaýaty)
Bu gijede okalmagy zerur bolan iň möhüm dogany Pygamberimiz (s.a.w.) özüniň söýgüli aýaly Aýşa (r.a.) enemize öwredipdir.
Aýşa enemiz: «Eý, Allanyň Resuly, eger men Gadyr gijesine gabat gelsem, nähili doga edeýin?» – diýip soranda, Pygamberimiz (s.a.w.) aşakdaky dogany okamagy wesýet edipdir:
Arapça teksti:
اللَّهُمَّ إِنَّكَ عَفُوٌّ تُحِبُّ الْعَفْوَ فَاعْفُ عَنِّي
Okalyşy (transkripsiýasy):
«Allahumme innäke afuwwun, tuhibbul-afwa, fafu anni».
Türkmençe manysy:
«Eý, Allahym! Takyk, Sen bagyşlaýjysyň, bagyşlamagy söýýärsiň. Meni bagyşla!»
Haçan we näme üçin okalýar:
Bu doga Gadyr gijesi üçin iň esasy dogadyr. Onda bende Allahyň iň owadan atlarynyň biri – «Al-Afuww» (Günäleri öçürýän, Bagyşlaýjy) sypaty bilen ýalbarýar. Gadyr gijesiniň esasy maksady doly arassalanmak bolany üçin, günäleriň geçilmegini soramak – bu gijede soralyp bilinjek iň gowy dilegdir. Bu dogany Remezanyň soňky on gününde we gijelerinde mümkin boldugyça köp gezek, öýde, metjitde we gündelik işleri edip ýörkäňiz hem gaýtalap durmak zerurdyr.
Remezanyň soňky on gününde okalýan beýleki möhüm dogalar
Günäleriň bagyşlanmagyny soramakdan başga-da, Allah Tagaladan iki dünýäniň ýagşylygyny soramak hem möhümdir.
Iki dünýäniň ýagşylygyny soramak dogasy
Arapça teksti:
رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ
Okalyşy (transkripsiýasy):
«Rabbänä ätinä fid-dünýä haseneten, we fil-ähyroty haseneten, we kynä azäbän-när».
Türkmençe manysy:
«Eý, Rabbimiz! Bize bu dünýäde-de ýagşylyk ber, ahyretde-de ýagşylyk ber. We bizi dowzah azabyndan gora!»
Haçan we näme üçin okalýar:
Bu Gurhanda gelýän iň giňişleýin dogadyr. Onda musulman özüne gerek bolan ähli ýagşylyklary (bu dünýädäki saglyk, rysgal, ahyretdäki jennet we dowzahdan gutulmak) diňe bir doga bilen soraýar.
Imanda berk bolmagy soramak dogasy
Arapça teksti:
يَا مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ ثَبِّتْ قَلْبِي عَلَى دِينِكَ
Okalyşy (transkripsiýasy):
«Ýä Mukallibel-kulub, sebbit kalby alä dinik».
Türkmençe manysy:
«Eý, ýürekleri öwürýän (Allahym)! Meniň ýüregimi Öz diniňde berk et!»
Haçan we näme üçin okalýar:
Ynsanyň ýüregi dürli synaglaryň öňünde üýtgäp durýar. Pygamberimiz (s.a.w.) bu dogany köp okapdyr. Gadyr gijesinde Allahdan ömrüňiziň ahyryna çenli imanyňyzyň berk saklanmagyny sorap doga etmek gaty möhümdir.
Tobalaryň we istigfarlaryň iň beýigi (Seýýidul istigfar)
Eden günälerine çyn ýürekden ökünýänler üçin «Istigfarlaryň seýýidi (hojaýyny)» diýlip atlandyrylan aşakdaky dogany okamagyň sogaby diýseň uludyr.
Arapça teksti:
اللَّهُمَّ أَنْتَ رَبِّي لا إِلَهَ إِلا أَنْتَ، خَلَقْتَنِي وَأَنَا عَبْدُكَ، وَأَنَا عَلَى عَهْدِكَ وَوَعْدِكَ مَا اسْتَطَعْتُ، أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا صَنَعْتُ، أَبُوءُ لَكَ بِنِعْمَتِكَ عَلَيَّ، وَأَبُوءُ لَكَ بِذَنْبِي فَاغْفِرْ لِي، فَإِنَّهُ لا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلا أَنْتَ
Okalyşy (transkripsiýasy):
«Allahumme Ente Rabbiy, lä ilähe illä Ente, halakteniy we ene abduke, we ene alä ahdike we wägädike mestetagtu. Euzu bike min şerri mä sanagtu, ebu’u leke binigmetike aleyýe, we ebu’u leke bizenbiy, faghfir liy, fe-innehu lä ýaghfiruz-zunube illä Ente».
Türkmençe manysy:
«Eý, Allahym! Sen meniň Rabbimsiň. Senden başga hudaý ýok. Meni Sen ýaratdyň we men Seniň guluň. Men gurbum çatdygyndan Saňa beren wadamda we ähtimde durýaryn. Eden işlerimiň ýamanlygyndan Saňa sığınýaryn. Maňa beren nygmatlaryňy boýun alýaryn we günälerimi hem boýun alýaryn. Meni bagyşla, çünki Senden başga günäleri bagyşlaýjy ýokdur!»
Dogalaryň kabul bolmagy üçin näme etmeli?
Dogalaryňyzyň kabul bolmagy üçin yslamdaky möhüm edepleri saklaň:
Yhlas: Allahyň hökman kabul etjekdigine doly ynanmak bilen, çyn ýürekden doga ediň.
Täheret: Dogany arassa ýagdaýda, täheretli etmek has gowudyr.
Kybla bakmak: Kybla bakyp, elleriňizi gursak deňesinde galdyryp doga etmek sünnetdir.
Hamd we salawat: Dogany Allahy taryplamak (alhamdülilläh) we Pygamberimize (s.a.w.) salawat aýtmak bilen başlaň.
Irginlik etmezlik: Umydyňyzy üzmän, soraýan zadyňyzy gaýta-gaýta soraň.
Gadyr gijesinde ýol berilýän käbir ýalňyşlyklar
Diňe 27-nji gijäni garaşmak: Anyk senesi gizlenendir. Gadyr gijesi Remezanyň soňky on günündäki islendik täk gijä (21, 23, 25, 27 ýa-da 29) gabat gelip biler. Ony her täk gijeden gözlemek gerek.
Wagty biderek ýitirmek: Bu bahasyz wagty sosial ulgamlarda, telewizor görmekde ýa-da boş gürrüňlerde sarp etmäň.
Manysyna düşünmän okamak: Arap dilinde doga etmek fazyletlidir, emma näme soraýandygyňyza düşünmek has möhümdir. Terjimesini okaň we hökman öz ene diliňizde-de (türkmençe) çyn dilden doga ediň.
Netije
Gadyr gijesi – bu durmuşyňyzy üýtgetmek we amal depderiňizi günälerden arassalamak üçin berlen ajaýyp mümkinçilikdir. Bu gijede Biribardan umyt we gorky bilen doga ediň. Ylaýta-da, «Allahumme innäke afuwwun…» dogasyna köpräk üns beriň, özüňiz, ýakynlaryňyz we ähli musulman ymmaty üçin dileg ediň. Allah Tagala tutan orazalaryňyzy we eden doga-dilegleriňizi kabul etsin.
FAQ
Gadyr gijesinde türkmen dilinde doga edip bolýarmy?
Hawa, elbetde bolýar. Sünnetde gelen arapça dogalary okamagyň sogaby uludyr, emma Allah Tagala ähli dilleri bilýändir. Öz ýüregiňizdäki islegleri türkmen dilinde, öz sözleriňiz bilen arkaýyn sorap bilersiňiz.
Gadyr gijesindäki esasy dogany näçe gezek okamaly?
Munuň anyk çägi ýokdur. Ony Remezanyň soňky on gününde we gijelerinde mümkin boldugyça köp we yzygiderli gaýtalamak maslahat berilýär.
Gadyr gijesi hökman 27-nji gijemi?
Ýok, bu kepillendirilmedik. Pygamberimiz (s.a.w.) bu gijeni Remezanyň soňky on günündäki täk gijelerden gözlemegi buýrupdyr. Bu möminleriň diňe bir gije ybadat edip oňman, eýsem bütin soňky onlukda tagat-ybadat etmegi üçin şeýle edilendir.
Bu gijeni hökman metjitde geçirmelimi?
Ýok, ybadatlary (namaz, Gurhan tilawaty, doga) öýde-de ýerine ýetirip bolýar. Ýöne itikaf niýeti bilen metjitde bolmak Pygamberimiziň (s.a.w.) berkiden sünnetlerindendir.
Doga okamakdan başga ýene näme etmeli?
Doga okamakdan we dileg etmekden daşary, nafile namazlaryny (terawyh, tehejjud) okamak, Gurhany Kerimi tilawat etmek, sadaka bermek we öňki günäler üçin çyn ýürekden toba etmek örän möhümdir.
