STEPPENEWS.KZ: 13 ақпан — құлаққаптан сыбдырлап, көлікте әуен болып тербелетін, алысты жақын еткен Радио күні. Бұл мереке ЮНЕСКО шешімімен 2012 жылдан бері атап өтіліп келеді. Теледидар мен интернет дәуірі туса да, радио өзінің жеделдігі мен шынайылығын жоғалтқан жоқ.
Алғашқы дыбыс қалай жетті?
Радионың пайда болу тарихы бірнеше ғалымның есімімен тығыз байланысты. 1895 жылы итальяндық өнертапқыш Гульельмо Маркони мен орыс физигі Александр Попов бір-біріне тәуелсіз түрде радиобайланыс құрылғыларын жасап шығарды.
Алғашқы радиохабарлар негізінен теңіз кемелері мен әскери мақсаттарда қолданылды. Тек 1920 жылдардан бастап қана радио бұқаралық ақпарат құралына айналып, адамдардың үйіне ақпарат пен музыка тарата бастады. Радионың дамуына Генрих Герц пен Никола Тесланың электромагниттік толқындар саласындағы жаңалықтары негіз болды.
Қазақ радиосы. Алғашқы «Ау, халайық!»
Қазақстанда радио хабарларын тарату тарихы 1921 жылы басталды. Сол жылы 29 қыркүйекте Орынбор қаласында (сол кездегі Қазақстанның астанасы) алғашқы мемлекеттік радиостанция жұмыс істей бастады.
Алғашқы жылдары техникалық қиындықтарға қарамастан, радио халықты сауаттандырудың, жаңалық жеткізудің басты құралына айналды. 1930-жылдары радио орталығы Алматыға көшіп, эфир ауқымы кеңейді. Қазақ радиосының қалыптасуына Ахмет Байтұрсынұлы, Міржақып Дулатұлы сияқты зиялылар тікелей атсалысып, хабарлардың мазмұнына мән берді.
Алғашқы дауыстар
Радионың жаны — оның дикторы. Қазақ радиосының тарихында есімі алтын әріппен жазылған тұлғалар аз емес:
-
Мина Сейітова: Қазақтың алғашқы кәсіби дикторы. Оның қоңыр даусы соғыс жылдарындағы суық хабарды да, жеңістің сүйіншісін де халыққа жеткізді.
-
Әнуарбек Байжанбаев: «Қазақтың Левитаны» атанған аңыз тұлға. Оның асқақ та салмақты даусы эфирдің ажарын ашып, тыңдарманның ықыласына бөленді.
-
Мәмбет Сержанов: Радио саласында ұзақ жылдар еңбек етіп, дикторлық мектептің негізін қалаған майталмандардың бірі.
Бүгінде Қазақстанда ондаған мемлекеттік және жекеменшік радиостанциялар бар. Олар тек эфир толқынында ғана емес, онлайн форматта, подкаст түрінде де тыңдарманға жол тартуда. Радио — көлік кептелісіндегі серігіңіз, жұмыстағы шабытыңыз және ең бастысы, адам мен адамды дыбыс арқылы байланыстыратын тірі ақпарат көзі.
Мереке құтты болсын, радио тыңдармандары!
