Шам (шырақ) – қараңғылықты сейілтетін жарық көзі, білім мен үміттің символы. «Білім – шырақ» деген теңеу ғылымның адам санасын нұрландыратынын көрсетеді. «Шам өзінің астын жарықтандырмайды» деген мақал данышпан адамдардың кейде өз жақындарына немесе өз басына пайдасы тимейтінін, бірақ бүкіл әлемге жарық шашатынын білдіреді. Шам жағу – жақсылыққа жору, ал шам сөну – қайғының белгісі. Төмендегі Шам туралы мақалдар білімнің, өнердің және жақсылықтың күшін паш етеді.
Шам туралы таңдаулы мақалдар
- Өнер ағып жатқан бұлақ, ілім жанып тұрған шырақ.
- Ілім – бұлақ, білім – шырақ.
- Әйел қырық шырақты.
- Ай жарығы әлемге, шам жарығы түбіне.
- Таң атса, шам жайына қалады.
- Шам өзінің астын жарықтандырмайды.
- Жоғары шам алыстан жарқырайды.
- Аспандағы шамның жарығы алысқа түседі.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Әйел қырық шырақты» деген сөздің мәні не?
Бұл мақал әйел адамның төзімділігін, жан дүниесінің мықтылығын білдіреді. «Шырақ» – өмір, жарық. Әйел қанша қиындық көрсе де (бір шырағы сөнсе де), оның әлі де жанып тұрған үміті, өмірге деген құштарлығы (басқа шырақтары) бар. Әйел – өмірдің жалғастырушысы, отбасының ұйытқысы.
«Шам өзінің астын жарықтандырмайды» деген құбылыс өмірде қалай көрінеді?
Бұл – жиі кездесетін жағдай. Мықты ұстаздардың өз балалары оқымауы мүмкін, дәрігерлер өз ауруын емдей алмауы мүмкін. Адам өзгелерге ақыл айтып, жол сілтегенімен, кейде өз мәселесін шешуге дәрменсіз болады. Бұл мақал осы парадоксты сипаттайды. Шам туралы ойлардың ішінде бұл ең философиялық тұжырым.
«Таң атса, шам жайына қалады» деген не?
Бұл – уақытша нәрсе мен мәңгілік нәрсенің салыстырмасы. Күн шыққанда (ақиқат, үлкен білім келгенде), кішкентай шамның (уақытша шешімнің, аз білімнің) қажеті болмай қалады. Немесе ұлы тұлғалар келгенде, ұсақ адамдардың беделі түседі деген мағынада да қолданылады.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
