Сабан – астығы бастырылып алынған бидайдың немесе басқа дақылдардың сабағы. Ол мал азығы, отын немесе құрылыс материалы (саман кірпіш) ретінде пайдаланылады. Алайда, халық ұғымында сабан көбінесе құнсыз, жеңіл, мағынасыз нәрсенің символы. «Көп сөз – сабан, іс – дән» деген мақал сөз бен істің салмағын салыстырады. Сабанның жеңілдігі адамның тұрақсыздығын немесе білімсіздігін сипаттау үшін де қолданылады. Төмендегі Сабан туралы мақалдар қарапайым зат арқылы сапа мен санды, маңызды мен маңызсызды ажыратуды үйретеді.
Сабан туралы таңдаулы мақалдар
- Сабан болсын, салмағы болсын.
- Суға батып бара жатқан адамға сабан оны құтқара алатын сияқты.
- Бір сабан түйенің арқасын сүрте алады.
- Жақсыдан – адам, Жаманнан – сабан туады.
- Ұрының сақалында сабан салбырайды.
- Есекке сиырдан қалған сабан да сарқыт.
- Сабан сенікі болмаса да, сабанхана өзіңдікі ғой.
- Сөз — сабан, іс — дән.
- Барша жақсы — бір жаман, бәрі бидай — біз сабан.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Сөз — сабан, іс — дән» деген мақал нені меңзейді?
Бұл мақал нәтиженің маңыздылығын көрсетеді. Қанша көп сөйлегеніңмен, егер нақты іс болмаса, ол сөздер бос сабан сияқты пайдасыз. Ал іс – дән сияқты нәрлі, құнды. Адамды құр сөзбен емес, нақты іспен бағалау керектігін айтады.
«Суға батып бара жатқан адамға сабан…» деген не?
Бұл – «суға кеткен тал қармайды» дегенмен үндес. Қатты қиналған, шарасыз қалған адам ең болмашы, пайдасыз нәрседен (сабаннан) де үміт күтеді, соған жармасады. Бұл мақал үміттің соңғы сәтке дейін үзілмейтінін көрсетеді.
«Сабан болсын, салмағы болсын» деген талап не үшін айтылған?
Бұл – кез келген нәрсенің, тіпті ең қарапайым заттың да (немесе адамның) өз орны, өз салмағы, өз пайдасы болуы керек деген сөз. Егер бірдеңе мүлдем пайдасыз болса, оның керегі жоқ. Аз болса да, сапалы немесе мәнді болсын дегенді білдіреді.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
