Ер жігіттің басты міндеті – елін, жерін қорғау болғандықтан, жауынгерлік өмір салты қазақ тарихында ерекше орын алады. Жауынгер – бұл тек қару ұстаған адам емес, ол – тәртіпке бағынатын, рухы мықты, қиындыққа төзімді тұлға. Көшпелі халықтың өмірі үнемі жорықтар мен көшуден тұрғандықтан, ер азамат ат үстінде ұйықтап, жауын мен желге қарамай сапар шегуге дайын болған. Халық ауыз әдебиетінде жауынгердің ерлігі мен оның серігі – тұлпары туралы көптеген әңгімелер сақталған. Нағыз жауынгер жеке басының қамынан гөрі, саптағы жолдастарының амандығын және ортақ жеңісті жоғары қояды. Бейбіт күнде еңбегімен, соғыста ерлігімен танылған азаматтар ел қорғанына айналған. Осы орайда Жауынгер туралы айтылған ескі мақалдар бізге батырлық дәстүр мен әскери этиканың қыр-сырын ұғындырады. Бұл нақылдар ер адамды шыдамдылыққа және Отан алдындағы борышын адал атқаруға шақырады.
Жауынгер туралы таңдаулы мақалдар
- Жауынгер жолда сыналар.
- Жауынгердің күні – майдан.
- Жауынгерге жарақ керек.
- Бір жауынгер — әлсіз жауынгер.
- Жауынгерге жара да жарасады.
- Жауынгерді жауыр ат жалықтырар.
- Жауынгер сапта ойнасын, батыр тойда ойнасын.
- Жауынгердегі қол күрек, батырдағы тіл күрек.
- Тепкенде темір үзбесең, келгенде жөн айта алмассың.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Жауынгерге жара да жарасады» деген сөзді қалай түсінуге болады?
Бұл мақал ер адамның, әсіресе әскери адамның сыртқы сұлулығына емес, ішкі рухы мен ерлігіне баса назар аударады. Шайқаста алған жара немесе тыртық – оның қорқақ еместігінің, жауға қарсы тік тұрып соғысқанының белгісі. Сондықтан мұндай жаралар жауынгер үшін ұят емес, керісінше, мақтаныш, ерлік белгісі (медаль) ретінде қабылданады. Біз Жауынгер туралы ой қозғағанда, нағыз ердің көркі оның қайсарлығында екенін ұмытпауымыз керек.
«Бір жауынгер — әлсіз жауынгер» деп неге айтылған?
Бұл мақал әскери өмірдегі ұжымдық іс-қимылдың маңызын көрсетеді. Қанша жерден мықты, батыр болса да, жалғыз адам майдан даласында үлкен жеңіске жете алмайды. Соғыс өнері – бұл командалық жұмыс, саптағы бірлік пен өзара қолдау. Бір-біріне сүйеу болғанда ғана әскер күшті күшке айналады. Бұл нақыл бірліктің және серіктестіктің құндылығын дәріптейді.
Жауынгер мен батырдың айырмашылығы туралы мақалдарда не делінген?
Мақалдарда «Жауынгер сапта ойнасын, батыр тойда ойнасын» деген салыстыру бар. Жауынгер – бұл бұйрықты орындаушы, тәртіптің адамы, оның орны – майдан шебі, сап түзеу. Ал батыр – көбіне жеке ерлігімен, харизмасымен танылған тұлға, ол ел алдында, жиындарда (тойда) сөз сөйлеп, рух беруші ретінде көрінуі мүмкін. Дегенмен, Жауынгер туралы айтылғанда, екеуінің де мақсаты бір – ел қорғау екені ескеріледі.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
