Өмірдегі қиындықтар мен ауыртпалықтарды қазақ халқы «бейнет» деп атап, оған үлкен философиялық мән берген. Адам баласының басына түсетін бейнет – тек қана азап емес, сонымен қатар шыңдалу мектебі болып табылады. Еңбексіз келген дәулеттің қадірі болмайтыны секілді, бейнетсіз келген бақыт та баянды болмайды деген түсінік бар. Ата-бабаларымыз жас кезінде бейнет көрген адамның қартайғанда зейнет көретініне кәміл сенген. Бейнет адамды сабырлыққа, төзімділікке және өмірдің қадірін білуге үйретеді. Қиындық көрмеген адам өзгелердің мұң-мұқтажын түсіне алмайды, жүрегі қатыгезденуі мүмкін. Сондықтан халық ауыз әдебиетінде Бейнет туралы айтылған ойлар адамды жігерлендіруге, үміт сыйлауға бағытталған. Бұл мақалдардан біз ауыр еңбектің соңы әрдайым жақсылыққа ұласатынын көреміз.
Бейнет туралы таңдаулы мақалдар
- Жас кезімде бейнет бер, қартайғанда дәулет бер.
- Еңбек түбі – береке, көптің түбі – мереке.
- Түйені жел шайқайды, еңбекшіні бейнет шайқайды.
- Қара кесекті тұз шайқайды, адамзатты бейнет шайқайды.
- Бейнет көрсең, құрмет көресің.
- Қой малының көркі – қозы; жігіттің көркі – жұмысы; еңбектің көркі – бейнет.
- Түйеге мінген азаматқа жүк ауырмас, бейнетқор адамға еңбек ауырмас.
- Жігіттің ісі бір болса, бейнеті мың болады.
- Бейнет көрмеген бақытты болмас.
- Бейнет түбі – зейнет.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Бейнет түбі – зейнет» дегенді қалай түсінуге болады?
Бұл – қазақ халқының өмірлік ұстанымдарының бірі. Кез келген жетістікке жету үшін алдымен маңдай тер төгіп, қиындықтарды еңсеру керек. Ешбір жеңіс немесе байлық оңайлықпен келмейді, келсе де, ол ұзаққа бармайды. Бейнет – бұл уақытша сынақ, ал оның нәтижесі – тұрақты рахат пен тыныштық. Біз Бейнет туралы сөз қозғағанда, осы заңдылықты естен шығармауымыз керек: бүгінгі ауыр еңбек – ертеңгі жарқын болашақтың кепілі. Бұл мақал адамды қиын сәтте мойымай, алға ұмтылуға жігерлендіреді.
Бейнет адам мінезіне қалай әсер етеді?
«Қара кесекті тұз шайқайды, адамзатты бейнет шайқайды» демекші, бейнет адамның ішкі болмысын өзгертіп, шыңдай түседі. Қиындық көрген адамның көзқарасы кең, жаны нәзік, бірақ рухы мықты болады. Ол өмірдің ұсақ-түйектеріне бола қайғырмайды, басты құндылықтарды бағалай біледі. Бейнет адамның бойындағы тәкаппарлықты жойып, қарапайымдылық пен кішіпейілділікке тәрбиелейді. Көп қиындық көрген адамдар әдетте данагөй және мейірімді болып келеді.
Жастарға бейнет беруді сұраудың мәні неде?
«Жас кезімде бейнет бер, қартайғанда дәулет бер» деген тілек – өте терең мағыналы сөз. Жастық шақ – күш-қуаттың тасып тұрған кезі, сондықтан ауыртпалықты көтеру жастарға жеңілірек. Егер адам жас кезінде еңбектеніп, бейнет кешсе, ол өмірлік тәжірибе жинақтайды және қартайған шағында соның жемісін жейді. Керісінше, жастық шағын босқа өткізген адамның қарттығы аянышты болуы мүмкін. Бейнет туралы айтылған бұл ойлар уақытты дұрыс пайдалануға шақырады.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
