Арамдық – адамгершілікке жат, имансыздықтың белгісі. Қазақ халқы «Арамнан жиған мал – арам», «Арамдық түбі – қорлық» деп, адал еңбекпен өмір сүруді насихаттаған. Арамдық жолмен келген байлықтың да, атақтың да баянды болмайтынын өмір талай дәлелдеген. Арамдық туралы мақалдарда қулық-сұмдық, екіжүзділік және сатқындық қатаң сыналады. Арам ойлы адамның түбінде өзі қазған орға өзі түсетінін ескертетін бұл нақылдар адамды тазалыққа, әділдікке және адалдыққа тәрбиелейді. Төмендегі сөздер арамдықтың қоғамға тигізер зиянын ашып көрсетеді.
Арамдық туралы таңдаулы мақалдар
- Адал еңбек аздырмас, арамдық бойды жаздырмас.
- Қасқырдың ойлағаны – арамдық, қойдың ойлағаны – амандық.
- Ақкөңілден арамдық шықпас, арамдық шықса да жамандық шықпас.
- Ақыл азбайды, әділдік тозбайды, арамдық озбайды.
- Арамдық озбайды.
- Арамдық адамның ажарын бұзады, ант ұрған халықтың базарын бұзады.
- Сараңдықтың соңы — арамдық.
- Арамдықтың өрісі – алты-ақ адым.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Арамдықтың өрісі – алты-ақ адым» дегенді қалай түсінуге болады?
Бұл мақал өтірік пен арамдықтың ғұмыры қысқа екенін білдіреді. Арамдықпен алысқа бару мүмкін емес, ол ерте ме, кеш пе, әшкереленеді. «Өтіріктің құйрығы бір-ақ тұтам» деген мақалмен мағыналас. Арам іс жасаған адамның жолы ұзаққа бармайды, түбінде ұсталады немесе жазасын тартады.
«Ақкөңілден арамдық шықпас» деп неге сенім артқан?
Ақкөңіл, адал ниетті адамның табиғатында зұлымдық жоқ. Ол қателік жіберуі мүмкін, бірақ әдейі біреуге қиянат жасамайды. Егер одан бір оғаш қылық байқалса да, оның артында жаман ниет жатпайтынын білдіреді. Арамдық туралы бұл сөз адамның ішкі тазалығына баға береді.
«Арамдық адамның ажарын бұзады» дегеннің мәні не?
Арам ойлаған, іші кір адамның жүзінен нұр кетеді, сұрықсыз болып қалады. Ішкі дүниенің ластығы сыртқы келбетке де әсер етеді. Сонымен қатар, арамдығы ашылған адам ел алдында абыройынан айырылып, беті қара болады (ажары бұзылады) деген әлеуметтік мағынасы да бар.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
