Кәрілік – өмірдің күзгі шағы, әр адамның басына келетін кезең. Қазақ халқы «Кәріге құрмет – жасқа міндет» деп, қарттарды қадірлеуді ұрпақ парызы санаған. Кәрілік тек дене қуатының қайтуы ғана емес, сонымен бірге ақыл-ойдың кемелденуі. «Кәрілік келсе, ақыл кетпес» деген сөз осыны дәлелдейді. Кәрі туралы мақалдарда жастық пен кәріліктің салыстырылуы, өмірдің өткіншілігі және қарт адамдардың нәзік көңіл-күйі суреттеледі. Кәрі қойдың жасындай қысқа ғұмырда сыйласып өтуге шақыратын бұл нақылдар терең философиялық мәнге ие.
Кәрі туралы таңдаулы мақалдар
- Кәрі қойдың жасындай.
- Кәріге – құрмет, жасқа – ізет.
- Кәрі атқа – көп қамшы.
- Кәрі кісінің көңілі – бала.
- Кәрі кісінің сөзі – кен.
- Кәрі кісінің сөзіне күлме.
- Кәрі кісінің көз жасы – дария.
- Кәрі кісінің тілін ал.
- Кәріде – ақыл, жаста – қайрат.
- Кәрілік келсе, ақыл кетпес.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Кәрі кісінің көңілі – бала» дегенді қалай түсіну керек?
Қартайған адамдардың көңілі өте нәзік, сезімтал келеді. Олар кішкентай нәрсеге балаша қуанып, болмашы нәрсеге балаша ренжуі мүмкін. Сондықтан қарттарға балаға қарағандай мейіріммен, шыдамдылықпен қарау керек. Бұл мақал үлкендердің психологиясын ескеруге шақырады.
«Кәрі қойдың жасындай» тіркесі нені білдіреді?
Бұл фразеологизм өмірдің тым қысқа, аяқталып қалған шағын білдіреді. Кәрі қой көп өмір сүрмейді, оның күні санаулы. Адам өмірінің соңғы кезеңін, уақыттың аз қалғанын сипаттау үшін қолданылады. Бұл сөз адамды қалған уақытты бағалауға үндейді.
«Кәріде – ақыл, жаста – қайрат» мақалының әлеуметтік маңызы қандай?
Бұл мақал қоғамдағы еңбек бөлінісі мен ынтымақтастықты көрсетеді. Істің жобасын, ақыл-кеңесін тәжірибелі қарттар (ақыл) айтса, оны жүзеге асыруды, ауыр жұмысты жастар (қайрат) атқаруы тиіс. Екеуі біріккенде ғана іс нәтижелі болады. Буындар сабақтастығының формуласы осында.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
