Қылыш – батырлықтың, соғыстың және әділдіктің қатал символы. «Қылыш қынабынан суырылса, қан төгілмей қоймас» деген сөз соғыстың зардабын ескертеді. Алайда, халық даналығы қарудың күшінен гөрі сөздің күшін жоғары қойған. «Қылыш жарасы жазылар, тіл жарасы жазылмас» деген мақал сөздің адам жанына салатын жарақатының ауырлығын көрсетеді. Қылыштың екі жүзі бар: бірі – жауды жеңу үшін, екіншісі – әділдік орнату үшін. Қылыш туралы мақалдарда батырлық пен ақындық, күш пен ақыл салыстырылады. Тілмен орылған (айтылған) сөз қылышпен кескеннен де өткір болатынын ұғындыратын бұл нақылдар сөз қадірін білуге шақырады.
Қылыш туралы таңдаулы мақалдар
- Қылышынан қан тамған батырды тілінен бал тамған ақын алады.
- Қылыш жарасы жазылар, тіл жарасы жазылмас.
- Қылыш қынабынан суырылса, қан төгілмей қоймас.
- Қылышты сүйретіп жүріп, қынап таппассың.
- Қылыштың жүзі өткір, сөздің жүзі өткір.
- Қылыш сілтегеннің қолы талады, сөз сөйлегеннің тілі талады.
- Қылышын сүйреткенше, сөзін сүйретсін.
- Қылыштан өткір тіл бар.
- Қылыштан қорықпа, тілден қорық.
- Қылышты қынға сал, тілді тый.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Қылышынан қан тамған батырды тілінен бал тамған ақын алады» мақалы нені дәлелдейді?
Бұл мақал сөз өнерінің, дипломатияның және ақылдың қару күшінен үстем екенін дәлелдейді. Ең қатыгез, жеңілмес батырдың өзін ақынның немесе шешеннің тапқыр, жүрекке жылы тиетін сөзі (балы) жібітіп, жеңіп алады. Қылыш туралы бұл сөз күштің бәрін шешпейтінін көрсетеді.
«Қылыш жарасы жазылар, тіл жарасы жазылмас» деген сөздің психологиялық мәні қандай?
Тәнге түскен жара уақыт өте келе жазылып, орны жоғалады. Ал ауыр сөз, ғайбат немесе қорлау адамның жадында мәңгі қалып, жанына өшпес таңба салады. Бұл мақал адамды ойланып сөйлеуге, біреудің көңілін жараламауға шақырады.
«Қылышты сүйретіп жүріп, қынап таппассың» мақалы нені ескертеді?
Бұл – ретсіздік пен дайындықсыздық туралы мақал. Қылышты қынапсыз (қапсыз) ұстау қауіпті әрі ыңғайсыз. Егер адам құралын сайламай, ретін таппай іс бастаса, соңында әбігерге түседі. Сонымен қатар, бейбіт күнде қару сүйретудің (агрессия көрсетудің) орынсыз екенін де меңзеуі мүмкін.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
