Темір – беріктіктің, төзімділіктің және еңбектің символы. Ұсталар темірді отқа қыздырып, балғамен соғып, керекті пішінге келтірген. Бұл процесс адамның өмірде шыңдалуына, мінезінің қалыптасуына қатты ұқсайды. «Темірді қызған кезінде соқ» деген мақал мүмкіндікті жіберіп алмаудың алтын ережесіне айналған. Темірдің суық және ыстық қасиеттері өмірдің алма-кезек екенін көрсетеді. Темір туралы мақалдарда істің сәттілігі, тәрбиенің маңызы және адамның ерік-жігері суреттеледі. «Темірдей тәртіп» немесе «темірдей денсаулық» тіркестері де осы металдың қасиетінен туындаған. Төмендегі нақылдар сізді өмірдің соққысына төтеп беруге және өз бақытыңызды өз қолыңызбен жасауға (соғуға) шақырады.
Темір туралы таңдаулы мақалдар
- Темірді қызған кезде соқ.
- Тепкенде темір үзбесең, жеңімпаз жауынгер бола алмайсың.
- Көптің аузы – темір талқы.
- Темірші – көміршіге үйір.
- Көк темір көре өлтірмес, өнерліге өлім жоқ.
- Темір кессең қысқа кес, ұзартуың оңай.
- Ағаш кессең ұзын кес, шаба келе қысқарар; темір кессең қысқа кес, соға келе ұзарар.
- Темірдің бір басы ыстық, бір басы суық.
- Сом темірге балға бар, сұмсынғанға
алла бар. - Темір байлық – тозбас байлық.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Темірді қызған кезде соқ» мақалының өмірлік мәні қандай?
Темір суып қалса, оны илеу, пішінге келтіру мүмкін емес, ол сынады. Сол сияқты, кез келген істің, мүмкіндіктің өз уақыты, «қызған сәті» болады. Егер сол сәтті жіберіп алсаң, кейін қанша тырыссаң да нәтиже шықпайды. Темір туралы бұл сөз дер кезінде әрекет етуге үндейді.
«Көптің аузы – темір талқы» деген теңеу нені білдіреді?
Талқы – теріні илейтін, жұмсартатын қатты құрал. Көпшіліктің пікірі, сыны немесе өсегі дәл сол талқы сияқты адамды қыспаққа алып, «илеп» тастайды. Ел аузына іліккен адам оңайлықпен құтылмайды. Бұл мақал қоғамдық пікірдің күшін және онымен санасу керектігін көрсетеді.
«Темірші – көміршіге үйір» деп неге айтады?
Бұл – кәсіби және мүдделес адамдардың бір-біріне жақын жүретінін білдіретін сөз. Ұстаға (теміршіге) темір қыздыру үшін көмір керек, сондықтан ол көміршімен дос болады. Өмірде де адамдар ортақ мүдде, ортақ кәсіп немесе пайда негізінде серіктес іздейді. «Тай – құлынға, әйел – төркінге үйір» деген сияқты заңдылық.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
