Халық даналығында «жаман» ұғымы тек адамның мінез-құлқына ғана емес, сонымен бірге сапасыз затқа, қолайсыз жағдайға және сәтсіздікке қатысты да қолданылады. «Жаман аттан жаяу артық» деген сөз сапасыз дүниеден гөрі, мүлдем жоқ болғанының жақсы екенін білдіреді. Жамандық пен жақсылық – егіз ұғым, бірінсіз бірінің қадірі білінбейді. Ата-бабаларымыз жамандықтан жиреніп, жақсылыққа ұмтылуды өсиет еткен. Бұл мақалдар жинағы арқылы сіз жаман қасиеттердің (өсек, жалқаулық, сараңдық) адам өміріне тигізер зиянын және одан сақтану жолдарын үйренесіз. Жаман туралы ойлар адамды өзін-өзі тәрбиелеуге және айналасына сын көзбен қарауға жетелейді.
Жаман туралы таңдаулы мақалдар
- Атасы жаман алғанын жамандайды, туысы жаман туғанын жамандайды.
- Атың жаман болса – арманың кетер, бала жаман болса – дәрменің кетер, қатының жаман болса – келгенің кетер.
- Шығысы жаман қамысты, су ішінен өрт шалар; пейілі жаман адамды, түйе үстінен ит қабар.
- Жаманның ойыны жаман, бұқаның мойны жаман.
- Жақсы жерге жатсаң, жақсы-жақсы түс көрерсің. Жаман жерге жатсаң, жаман-жаман түс көрерсің.
- Жақсыны жамандаса аруағы тасады, жаманды жамандаса құты қашады.
- Жаман жолдас жауға алдырар, жаман би дауға алғызар.
- Етігің жаман болса аяғыңды қажайды, жолдасың жаман болса жаныңды қажайды.
- Қара жерді жамандама – қайтып сонда барарсың, қауым елді жамандама – қарғысына қаларсың.
- Жаман ерден жайлағым жақсы, жаман қатыннан бойдағым жақсы.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Пейілі жаман адамды, түйе үстінен ит қабар» мақалы нені білдіреді?
Бұл сәтсіздік пен ниеттің байланысы туралы. Егер адамның пейілі, ниеті бұзық болса, оған пәле-жала ең күтпеген жерден (биік түйенің үстінде отырса да) жабысады. Ит түйеге секіріп жете алмайтыны белгілі, бірақ жаман адамға ондай мүмкін емес жағдайдың өзі қауіп төндіреді. Бұл – ниетті таза ұстауға шақыру.
Жаман жолдастың зияны қандай?
«Етігің жаман болса аяғыңды қажайды, жолдасың жаман болса жаныңды қажайды» деген мақал өте дәл айтылған. Ыңғайсыз аяқ киім тәнге ауырлық түсірсе, жаман дос адамның жанын жегідей жеп, моральдық тұрғыдан азаптайды, сенімді бұзады.
Неліктен қара жерді жамандауға болмайды?
Жер – адамның түпкі мекені және соңғы тұрағы. Тіршілікте жердің үстін басып жүрсең, өлгенде қойнына кіресің. Өзің баратын жерді жамандау – ақымақтық. Сондай-ақ, елді жамандау да қарғысқа ұшырататын ауыр күнә саналған. Жаман туралы бұл тыйым сөз қасиетті ұғымдарды құрметтеуге үйретеді.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
