Бұлақ – тазалықтың, бастаудың және тіршіліктің көзі. «Су атасы – бұлақ» деп қастерлеген қазақ халқы бұлақ көзін ашуды үлкен сауап санаған. Бұлақтың суы мөлдір, таза болатыны сияқты, адамның ниеті мен ісі де таза болуы керек. Мақалдарда бұлақты лайламау, оны күтіп ұстау және одан су ішкен құдықты ұмытпау туралы айтылады. Бұл жинақ сізге табиғатты қорғаудың экологиялық және моральдық аспектілерін ұсынады. Бұлақ туралы нақылдар адамды өз бастауын ұмытпауға, жақсылыққа жақсылықпен жауап беруге және қоғамға пайдалы болуға («көзін ашуға») тәрбиелейді.
Бұлақ туралы таңдаулы мақалдар
- Сөз атасы – құлақ, жол атасы – тұяқ, су атасы – бұлақ.
- Түнде шырақ, күндіз бұлақ.
- Бұлақ көрсең, көзін аш.
- Бұлақтың басын былғама.
- Бұлақтың көзін ашсаң, суы молаяр.
- Бұлақ басы – береке.
- Бұлақтан су ішкен жаннан үміт үзбе.
- Бұлаққа түкірме.
- Бұлаққа бұлақ қосылса — «егізбіз» дейді, көлге көл қосылса — «теңізбіз» дейді
Жиі қойылатын сұрақтар
«Бұлақ көрсең, көзін аш» мақалының тура және ауыспалы мағынасы қандай?
Тура мағынасы – табиғатты қорғау, бітеліп қалған бұлақты тазалау. Ауыспалы мағынасы – дарынды, талапты жасты көрсең, оған қолдау көрсет, жолын аш, талантының ашылуына көмектес. Бұл – ұстаздық пен қамқорлықтың ұраны.
«Бұлаққа түкірме» деген тыйым нені білдіреді?
Бұл «су ішкен құдығыңа түкірме» дегенмен бірдей. Өзің пайдаланған, игілігін көрген жерге немесе адамға қиянат жасама, жамандық қылма. Бұл ризашылық пен құрметтің белгісі. Сондай-ақ, таза суды ластауға болмайтын экологиялық талап.
Бұлақтардың қосылуы туралы мақал не айтады?
«Бұлаққа бұлақ қосылса — «егізбіз» дейді…» деген сөз бірлік пен ынтымақтың нәтижесін көрсетеді. Кішкентай күштер біріксе (бұлақтар), олар егіздей болады, ал үлкен күштер біріксе (көлдер), олар теңіздей алып күшке айналады. Бірігу арқылы ғана зор қуатқа ие болуға болады.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
