Теңіз – шексіздіктің, тереңдіктің және өмірдің күрделі сынақтарының символы. Қазақ халқы дүниені теңізге, ал уақытты кемеге теңеп, өмірдің өткіншілігі мен тоқтаусыз қозғалысын философиялық тұрғыдан пайымдаған. Теңіздің мінезі құбылмалы: бірде тынық, бірде дауылды. Адам өмірі де солай. Бұл мақалдарда ер жігіттің сыналар сәті, білім мен тәжірибенің маңыздылығы айтылады. Ғаламторда Теңіз туралы ізденістер адамдарды өмірдің мәні мен мақсаты туралы ойлауға жетелейді. Тамшыдан теңіз құралатынын білу – кішкентай қадамдардың үлкен жетістікке апаратынына сенім ұялатады.
Теңіз туралы таңдаулы мақалдар
- Дүние – теңіз, уақыт – кеме.
- Аңшылықта бала мерген болады, теңізде кеме жүзер болады.
- Ер жігіттің қадірін ағайын білмес, жат білер.
- Асыққан ер қазаны күйер, шақпағын қалтасына жиып жүрер; ериін деген ерге, еңкейген шал болмай ма, тілеген елге теңіз шал болмай ма?
- Аяқтыға жол бермеген, ауыздыға сөз бермеген.
- Қайратсыз аш – қуыршақ, қайырсыз бай – сынық. Есендікте селдей тасып, жабыққанда теңіз болып жасыма.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Дүние – теңіз, уақыт – кеме» мақалының философиялық астары қандай?
Бұл өмірдің шексіздігі мен уақыттың тоқтаусыздығын көрсетеді. Біз бұл өмірде (теңізде) уақыт атты кемемен жүзіп бара жатқан жолаушымыз. Кеме тоқтамайды, артқа жүрмейді. Бұл адамды әр сәтті бағалауға және өмір сапарын мағыналы өткізуге шақырады.
«Тілеген елге теңіз шал болмай ма?
» деген тіркес нені білдіреді?
«Шал» сөзі бұл жерде кедергі, тосқауыл мағынасында емес, мүмкіндік, өткел мағынасында (шалғын, шалқыған су) немесе керісінше, қиындық мағынасында да қолданылуы мүмкін контекстке қарай. Бірақ негізгі ой – мақсатқа жеткісі келген елге немесе ерге ешқандай кедергі (тіпті теңіз де) тосқауыл бола алмайды, олар жол табады деген сенім.
«Жабыққанда теңіз болып жасыма» деген кеңес не береді?
Бұл адамды рухы түспеуге шақырады. Қиындық келгенде (жабыққанда) теңіз суы тартылғандай немесе теңіздей тұңғиық мұңға батып кетпеу керек. Теңіз туралы бұл ой адамды кез келген жағдайда сабыр сақтап, еңсесін тік ұстауға үндейді.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
