Таң туралы мақал

Таң – жаңа күннің, жаңа үміттің және тіршіліктің оянуының символы. Қазақ халқы «Ерте тұрған еркектің ырысы артық, ерте тұрған әйелдің бір ісі артық» деп, таңмен бірге тұруды берекеге балаған. Таңғы уақыт – ең өнімді және қасиетті мезгіл. Ата-бабаларымыз мал өрістетіп, шаруаға кірісуді күн шықпай бастаған. Таңсәріде айтылған тілек пен жасалған дұға қабыл болады деген сенім бар. Бұл мақалдар жинағында уақытты бағалау, жалқаулықтан арылу және таңғы несібені жіберіп алмау туралы өсиеттер айтылады. Ғаламторда Таң туралы іздеген адам, қазақтың еңбекқорлық философиясымен танысады. Таңғы ас – тәңірден, сондықтан оны тастамау денсаулықтың кепілі саналған.

Таң туралы таңдаулы мақалдар

• Тауық шақырғанға таң атпайды.
• Астарханда атты кісі таң болар.
• Таң атпай тұрып сөйлеген ырысқа жетпес.
• Таң атарда шайтанның қақпаны.
• Таңдағы тауықтан сол күнгі жұмыртқа артық.
• Таңғы асты тастама.
• Таңнан кешке дейін.
• Таңмен таласып тұрған.
• Таңдай қақтырған.
• Таңнан таңға ұласқан.

Жиі қойылатын сұрақтар

«Тауық шақырғанға таң атпайды» деген мақалдың мағынасы не?

Бұл табиғат заңдылықтары мен себеп-салдар байланысын түсіндіретін сөз. Таң тауық шақырғандықтан атпайды, керісінше, таң атқандықтан тауық шақырады. Ауыспалы мағынада, біреудің бос айқайынан немесе жасанды әрекетінен іс бітпейді, оқиғалар өз ретімен дамиды дегенді білдіреді.

«Таң атпай тұрып сөйлеген ырысқа жетпес» деп неге айтқан?

Бұл ерте тұрып, іс қылмай жатып, бос сөзбен уақыт өткізуді сынау. Таң – әрекет ету уақыты. Таң туралы түсінікте сөзден гөрі іс маңызды. Ертемен тұрып, көп сөйлегенше, сол уақытты пайдалы іске жұмсаған адам ғана ырысқа кенеледі.

«Астарханда атты кісі таң болар» деген тарихи мақал нені меңзейді?

Бұл жерде «таң» сөзі таңырқау, таңғалу мағынасында қолданылған. Астархан (Астрахань) ертеде сулы жер, қайықпен жүретін қала болғандықтан, онда атқа мінген адамды көру таңсық болған. Бұл әр жердің өз ерекшелігі бар екенін көрсетеді.

Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз