Аманат – қазақ мәдениеті мен ислам дініндегі ең қасиетті ұғымдардың бірі. Ол «сеніп тапсырылған зат» немесе «қорғалуы тиіс құндылық» деген мағынаны береді. Адамның жаны – Тәңірдің аманаты, бала – ата-анаға аманат, ал Отан – келешек ұрпаққа аманат. Аманатқа қиянат жасау – кешірілмес күнә және адамгершілікке жат қылық саналған. Халық даналығы «Аманатқа қиянат жүрмейді» деп, сенімді ақтауды бәрінен жоғары қойған. Бұл қысқа ғана тізім болғанымен, оның мағыналық жүгі өте ауыр. Аманат туралы түсінік адамдар арасындағы сенім мен адалдықтың іргетасы болып табылады. Егер қоғамда аманатқа берік адамдар көп болса, онда алдау мен сатқындыққа орын қалмайды.
Аманат туралы таңдаулы мақалдар
- Аманат, аманатқа қылма қиянат.
- Орындалмаған аманат — Ерге тағылған жаман ат.
- Адам адамға аманат, жүз көрісу ғанибет.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Адам адамға аманат» деген сөздің философиялық астары қандай?
Бұл өмірдің өткінші екенін және адамдардың бір-біріне қонақ екенін білдіреді. Біз бір-бірімізге Құдайдың тапсырған аманатымыз, сондықтан бір-бірімізді ренжітпей, сыйлап өтуіміз керек. Ертеңгі күні кімнің бар, кімнің жоқ екені белгісіз, сондықтан әр кездесуді («жүз көрісуді») ғанибет, яғни олжа деп бағалау қажет.
Аманатқа қиянат жасау неге «жаман ат» саналады?
Сенімді ақтамау – ер жігіттің абыройын біржола төгетін іс. Егер біреу аманатты орындамаса, оған «сенімсіз», «сатқын» деген таңба басылады. Бұл таңбаны жуып-шаю өте қиын. Аманат туралы мақалдарда беделді жоғалту өліммен теңестіріледі.
Аманат тек затқа қатысты ма?
Жоқ, аманат ұғымы затпен шектелмейді. Айтылған сыр, берілген уәде, отбасы, денсаулық және уақыт – бәрі де аманат. Адам осы құндылықтарды қалай сақтағаны үшін сұралады.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
