Халық даналығында жақсылық пен жамандық, ақ пен қара үнемі қатар жүреді. Шайтан – зұлымдықтың, азғырудың және үмітсіздіктің символы. Ата-бабаларымыз «Шайтанның ісі – шатақ» деп, адам баласын тура жолдан тайдыратын күштерден сақтандырған. Мақалдарда шайтан көбінесе адамды ашуға булықтыратын, нәпсіні қоздыратын және араздық тудыратын бейне ретінде суреттеледі. Ең маңыздысы, қазақ ұғымында үмітсіздікке түсу – шайтанның ісі саналады, өйткені мұсылман адам ешқашан Жаратқанның мейірімінен күдер үзбеуі тиіс. Бұл жинақ сізге Шайтан туралы халықтық түсінікті тереңірек білуге және өмірдегі «азғырулардан» аулақ болуға көмектеседі. Жамандыққа ермеу, сабырлы болу және ақылға жүгіну – шайтанды жеңудің басты құралы.
Шайтан туралы таңдаулы мақалдар
- Арғымақты байтал бастайды, аруақты шайтан бастайды.
- Үмітсіз – шайтан.
- Ойын түбі шынға кетеді, шайтан түбі жынға кетеді.
- Ашу – ақылдың дұшпаны, нәпсі – иманның дұшпаны.
- Шайтан азғырса, нәпсі қозар.
- Шайтанның азғыруы көп.
- Шайтан арбағанға ерме.
- Шайтан түртпесе, адам теріс баспас.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Үмітсіз – шайтан» мақалының философиялық мәні қандай?
Бұл өте жігерлендіретін сөз. Адам баласы қандай қиын жағдайға тап болса да, болашақтан үміт үзбеуі керек. Тек шайтан ғана Құдайдың рақымынан қуылғандықтан үмітсіз болады. Шайтан туралы бұл мақал адамды пессимизмнен арылтып, өмірге деген құштарлыққа шақырады.
Ашу мен шайтанның қандай байланысы бар?
Қазақтар ашуды «шайтанның сусыны» деп те атайды. Адам ашуланғанда ақылынан ажырап, нәпсісіне ерік береді, бұл – шайтанның мақсаты. «Шайтан азғырса, нәпсі қозар» деген сөз осыны меңзейді. Ашуды жеңу – іштегі шайтанды жеңумен пара-пар.
«Арғымақты байтал бастайды, аруақты шайтан бастайды» дегенді қалай түсінеміз?
Бұл мақал жүйесіздік пен ретсіздікті сынайды. Арғымақ (жүйрік ат) байталдың соңынан ерсе, оның қадірі кетеді. Сол сияқты, қасиетті, аруақты істерге шайтан (жаман ниет) араласса, ол істің берекесі болмайды. Бұл басшылық пен бастаманың тазалығы маңызды екенін көрсетеді.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
