«Ырыс» сөзі қазақ халқының түсінігінде несібе, береке және сәттілік мағынасын береді. Ертеде аталарымыз «Ырыс алды – ынтымақ» деп, ел ішіндегі ауызбіршілікті бірінші орынға қойған. Ырыс адамға тек байлықпен ғана емес, жақсы көрші, адал жар, иманды ұрпақ арқылы да келеді. Сонымен қатар, жалқаулық пен ұйқыны ырыстың жауы деп санап, жастарды ерте тұрып, тіршілік етуге баулыған. Бұл мақалдар жинағында халықтың ғасырлар бойғы өмірлік тәжірибесі, кәсіп пен еңбекке деген көзқарасы көрініс тапқан. Әрбір сөз адамды ширақ болуға, уақытты бос өткізбеуге және айналасымен тату болуға үндейді. Интернет кеңістігінде Ырыс туралы мәліметтерді іздеген жан, бұл нақыл сөздерден өмірлік сабақ алатыны сөзсіз. Ырысты болу – әрбір қазақтың арманы және ол тек еңбекқор әрі кең пейілді жандарға бұйырады.
Ырыс туралы таңдаулы мақалдар
- Ерте тұрған жігіттің ырысы артық, ерте тұрған әйелдің бір ісі артық.
- Ырыс алды – ынтымақ.
- Ұрыс ырысты қашырар, ынтымақ халықты асырар.
- Батыр туса – ел ырысы, жаңбыр жауса – жер ырысы.
- Ырысқа қарай ұл өсер, қонысқа қарай мал өсер.
- Ел – ырыстың кілті, Ер – ырыстың қорғаны.
- Ел қонысынан айрылса, ер ырысынан айрылады.
- Жақсы адам – елдің ырысы, жақсы жер – жанның тынысы.
- Кедеймін деп қысылма, өнерің болса қолыңда; өнерлінің ырысы — жарқырап жатар жолында.
- Білім ауысады, ырыс жұғысады.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Ерте тұрған жігіттің ырысы артық» мақалының өмірлік мәні неде?
Бұл мақал уақытты тиімді пайдалануға және жалқаулықтан арылуға шақырады. Ерте тұрған адам күнін жоспарлап, көп шаруа бітіреді, сәйкесінше оның несібесі мен табысы да мол болады. Қазақтар ырыс таңмен бірге келеді деп сенген, сондықтан күн шықпай тұру жақсы ырым саналған.
Ынтымақ пен ырыстың қандай байланысы бар?
«Ырыс алды – ынтымақ» деген сөз тегін айтылмаған. Ұрыс-керіс, дау-дамай болған жерден береке қашады. Отбасында немесе мемлекетте бірлік болса, ол жерге ырыс та, байлық та үйір болады. Ырыс туралы барлық дерлік мақалдарда татулықтың маңыздылығы баса айтылады.
Өнер мен білім ырысқа қалай әсер етеді?
Халық даналығында «өнерлінің ырысы жарқырап жатар жолында» делінеді. Бұл дегеніміз – қолында кәсібі, басында білімі бар адам ешқашан қор болмайды, оның несібесі әрқашан табылады. Кедейлік – малдың жоқтығы емес, өнер мен білімнің жоқтығы екенін меңзейді.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
