Қазақ халқының философиясында «дүние» ұғымы өте кең және терең мағынаға ие. Ол тек материалдық байлықты ғана емес, бүкіл жаратылысты, өмірдің өткіншілігін және тағдырдың алма-кезектігін білдіреді. Ата-бабаларымыз дүниені «жалған» деп атап, оның тұрақсыздығын, бүгін бар да, ертең жоқ екенін үнемі еске салып отырған. Байлық пен мансаптың уақытша екенін түсінген халық, адамгершілік пен рухани тазалықты бәрінен жоғары қойған. Бұл мақалдарда дүниеқоңыздық, ашкөздік сыналады және адамның бұл өмірде қонақ екендігі баса айтылады. Өмірдің мәнін іздеген әрбір адам үшін бұл нақыл сөздер таптырмас бағдаршам іспетті. Қазіргі қоғамда материалдық құндылықтар алға шыққан кезде, Дүние туралы ой-толғаулар бізді сабырлыққа және қанағатшылдыққа шақырады. Дүние – кезек, сондықтан барға қанағат, жоққа сабыр ету – даналықтың белгісі.
Дүние туралы таңдаулы мақалдар
- Дүниеде тас қатты, тастан да бас қатты.
- Дүниеқор – дүниенің құлы.
- Білімдіге дүние жарық, білімсіздің күні ғаріп.
- Дүниеде не өлмейді, не тұрады?
- Дүние кезек, бүгін сенде, ертең менде.
- Дүние – теңіз, уақыт – кеме.
- Дүние – жел, адам – қаңбақ.
- Дүниенің басы – қызыл тіл.
- Дүниеде екі жол бар: біреу – алыс, біреу – жақын.
- Дүниеден қымбат не бар?
Жиі қойылатын сұрақтар
«Дүние кезек» мақалы нені білдіреді?
Бұл мақал өмірдің айнымалы және тұрақсыз екенін көрсетеді. Бақ пен дәулет, қуаныш пен қайғы адамға кезекпен келеді. Бүгін біреудің жолы болып тұрса, ертең жағдай өзгеруі мүмкін. Сондықтан адам жетістікке жеткенде тасымауы керек, қиындыққа тап болғанда жасымауы керек. Бұл тіркес адамды кішіпейілділікке тәрбиелейді.
Неліктен «Дүниеқор – дүниенің құлы» деп айтылады?
Дүниеқор адам бар ойын, уақытын және күш-жігерін тек байлық жинауға жұмсайды. Ол заттарға иелік еткенімен, шын мәнінде сол заттардың тұтқынына айналады. Рухани еркіндігінен айырылып, тойымсыздық дертіне шалдығады. Дүние туралы мақалдарда мұндай тәуелділік адамды аздыратын қасиет ретінде қатаң сыналады.
Білім мен дүниенің байланысы қандай?
«Білімдіге дүние жарық» деген мақал білімнің адам өмірін нұрландыратын күш екенін дәлелдейді. Білімді адам дүниенің сырын тереңірек ұғынады, жақсы мен жаманды ажырата біледі және тығырықтан шығар жол табады. Ал білімсіз адам үшін әлем түсініксіз әрі қорқынышты болып көрінуі мүмкін.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
