Бас – адам денесінің ең маңызды мүшесі ғана емес, сонымен қатар басқарудың, көшбасшылықтың және ақыл-ойдың символы. Қазақ дәстүрінде сыйлы қонаққа бас тарту салты – үлкен құрметтің белгісі. Ал қоғамдық мағынада «бас болу» – елді бастау, жауапкершілік алу деген сөз. Бұл мақалада біз Бас туралы және басшылық, бірлік жөніндегі таңдаулы мақалдарды ұсынамыз. «Бас жарылса бөрік ішінде» деген сөз отбасылық және ұлттық тұтастықты сақтаудың үлгісін көрсетеді. Көпбасшылықтың зияны мен бір жағадан бас шығарудың пайдасы туралы айтылған даналық сөздер ғасырлар бойы өзектілігін жоғалтқан емес. Төмендегі тізімнен сіз басшылық ету мен ынтымақтастыққа қатысты құнды ойларды табасыз.
Бас туралы таңдаулы мақалдар
- Өз елімнің басы болмасам да, сайының тасы болайын.
- Мың қосшыға бір басшы.
- Бір жеңнен қол шығар, бір жағадан бас шығар.
- Біреуің бас, біреуің аяқ бол, біреуің құйрық, біреуің қанат бол.
- Игілік — басы ынтымақ; ынтымақты елде күншуақ.
- Партия жеңіске бастайды, келелі кең іске бастайды.
- Бас жарылса бөрік ішінде, қол сынса жең ішінде.
- Ат басына күн туса, ауыздығымен су ішер.
- Ер басына күн туса, етігімен су кешер.
- Ер басына дау келсе, ерлігі кетер басынан. Би басына дау келсе, билігі кетер басынан.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Бір жеңнен қол шығар, бір жағадан бас шығар» мақалының негізгі идеясы не?
Бұл мақал толыққанды бірлік пен ынтымақты насихаттайды. Қимыл-әрекеттің (қол) және ой-пікірдің (бас) бір жерден шығуы, яғни елдің немесе ұжымның бір мақсатқа жұмылуы – жеңіске жетудің басты шарты. Алауыздықты болдырмауға шақыратын қанатты сөз.
Бас туралы мақалдарда патриотизм қалай көрініс тапқан?
«Өз елімнің басы болмасам да, сайының тасы болайын» деген сөз отансүйгіштіктің жарқын үлгісі. Адам мансапқор болмай, өз елінің қарапайым бір бөлшегі (тасы) болуға да дайын болуы керек. Елге қызмет ету үшін міндетті түрде бастық болу шарт емес, қатардағы азамат болу да үлкен мәртебе.
«Мың қосшыға бір басшы» деген сөз нені білдіреді?
Бұл басқару жүйесіндегі орталықтандырудың және көшбасшының қажеттілігін көрсетеді. Қалың қол (мың қосшы) болғанымен, оларды бастайтын, бағыт сілтейтін бір ақылды басшы болмаса, ол күштен пайда жоқ. Басшы – ұйымдастырушы күш.
«Бас жарылса бөрік ішінде» қағидасы не үшін маңызды?
Бұл – ішкі сырды сыртқа шашпау, дау-дамайды өзара шешу принципі. Отбасындағы немесе ел ішіндегі кикілжіңді дұшпанға көрсетпей, жабық есік жағдайында шешу абыройды сақтайды. Бұл қазақы дипломатия мен ұстамдылықтың белгісі.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
