Жігіттік шақ – адам өмірінің ең қайратты, жалынды және мүмкіндікке толы кезеңі. Қазақ ұғымында «жігіт» сөзі мәрттік, батылдық және уәдеге беріктік сияқты асыл қасиеттермен қатар жүреді. «Жігітке жеті өнер де аз» деп, халқымыз ер азаматтың жан-жақты, сегіз қырлы бір сырлы болуын талап еткен. Осы топтамада біз Жігіт туралы халық даналығында сақталған ең өткір және мағыналы мақалдарды жинадық. Нағыз жігіт елі үшін туып, жері үшін қызмет етеді. Ол қиындықтан қашпайды, сөзінде тұрады және әлсізге қорған болады. Ұсынылып отырған нақыл сөздер жастарды жігерлендіріп, намысын қайрауға, өмірлік ұстанымдарын айқындауға көмектеседі. Ата-бабаларымыздың бұл сөздері – ер азамат болудың өзіндік кодексі іспетті.
Жігіт туралы таңдаулы мақалдар
- Жақсы жігіт жер шолып, ақыр түбі айналар.
- Бақа көлінде патша, балық суында патша, жігіт елінде патша.
- Етікті нәл сақтайды, жігітті әл сақтайды.
- Ерте тұрған жігіттің ырысы артық, ерте тұрған әйелдің бір ісі артық.
- Жігіттің жұмсаған күшін сұрама, бітірген ісін сұра.
- Ер жігіт не көрмейді, ер көңіл не бермейді.
- Ер жігіт үйде туып, түзде өлер.
- Ер жігіт ел үшін туады, ел үшін өледі.
- Ер жігіттің екі сөйлегені — өлгені, еменнің иілгені — сынғаны.
- Есебін тапқан жігітке, ердің құны сөз емес.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Ер жігіттің екі сөйлегені — өлгені» деген сөз нені білдіреді?
Бұл мақал уәдеге беріктік пен сөз тұрақтылығын насихаттайды. Жігіт адам бір сөзді болуы керек, айтқан сөзінен тайқу немесе өтірік айту – оның абыройының жоғалуымен, яғни рухани «өлуімен» тең. Емен ағашы қатты болғандықтан иілмейді, бірден сынады, сол секілді намысқой жігіт те сөзінен қайтпайды.
Жігіт туралы мақалдарда ел мен жер мәселесі неге жиі кездеседі?
Себебі жігіттің басты миссиясы – Отанды қорғау. «Ер жігіт ел үшін туады» деген сөз оның өмірінің мәні жеке бақыт қана емес, қоғамдық парыз екенін көрсетеді. Жігіт туралы нақылдар патриотизм рухында тәрбиелеудің негізі болып табылады.
«Етікті нәл сақтайды, жігітті әл сақтайды» дегенді қалай түсінеміз?
«Әл» сөзі бұл жерде күш-қуат, қайрат деген мағынада. Етіктің табанына қағылған темір (нәл) оны тозудан сақтаса, жігітті өмірдің соққыларынан оның ішкі күші, жігері және физикалық қуаты сақтайды. Бұл жігіттерді спортпен шұғылдануға және рухы мықты болуға үндейді.
Жігіттің еңбегі қалай бағалануы керек?
Мақалда «Жігіттің жұмсаған күшін сұрама, бітірген ісін сұра» делінген. Яғни, маңыздысы қанша тер төккені емес, қандай нәтижеге қол жеткізгені. Нақты нәтиже мен бітірген іс қана жігіттің іскерлігін дәлелдейді.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
