Кісі – қоғамның ажырамас бөлшегі, жеке тұлға және адамгершіліктің өлшемі. Қазақ халқы «Кісілікке кісілік» деп, әрбір адамның бойынан ізгілік пен парасаттылықты іздеген. «Кісі» сөзі жай ғана адамды емес, оның қоғамдағы беделін, орнын және қарым-қатынас мәдениетін білдіреді. Жалғыз адамның күші шектеулі болса, көппен біріккен кісі тау қопара алады. Ұжымдасып әрекет ету, басшыға бағыну және өзара қолдау – жетістікке жетудің кілті. Бұл беттегі Кісі туралы мақал-мәтелдер жеке адам мен қоғамның арақатынасын, көпшіліктің күшін және басшылықтың маңызын терең түсіндіреді. Жалғыз жүріп жол тапқанша, көппен бірге жүріп, ортақ мүддеге қызмет ету абзал.
Кісі туралы таңдаулы мақалдар
- Өзімдікі дегенде өгіз қара күшім бар, кісінікі дегенде анау-мынау ісім бар.
- Қайраты бар кісінің, берекеті бар ісінің.
- Қырық кісі бір жақ, қыңыр кісі бір жақ.
- Бір кісі мың кісіге олжа салады.
- Ер жігіт бір күнде бір кісілік, бір күнде мың кісілік.
- Басшысы бастай білсе, он кісі жүзді жеңеді.
- Екі кісі – бір кісінің тәңірісі.
- Жалғыз иттің үргені білінбес, жалғыз кісінің жүргені білінбес.
- Жалғыз кісі жауынгер емес.
- Бір кісі мың кісіге олжа салар.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Екі кісі – бір кісінің тәңірісі» деген мақалды қалай түсінуге болады?
Бұл сөз көпшіліктің пікірі мен күші жеке адамнан үстем екенін білдіреді. Екі адам біріксе, бір адамды басқара алады немесе оған ықпал ете алады. Тәңірісі дегені – билеушісі, төрешісі деген мағынада. Бұл ұжымдық шешімнің салмағын көрсетеді.
Басшының рөлі туралы мақал не дейді?
«Басшысы бастай білсе, он кісі жүзді жеңеді» деген мақал көшбасшылық қасиеттің маңызын ашады. Дұрыс ұйымдастырылған азғана топ, тәртіпсіз көп тобырдан әлдеқайда күшті және нәтижелі болады. Стратегия мен білікті басқару – жеңіс кілті.
«Өзімдікі дегенде өгіз қара күшім бар» деп қандай адамдарды сынайды?
Бұл мақал өзімшіл, тек қара басының қамын ойлайтын адамдарды әшкерелейді. Олар өз шаруасына келгенде жанын салып кіріседі, ал біреуге көмектесу керек болғанда немесе қоғамдық істе сылтау айтып, жалқауланады («анау-мынау ісім бар»). Кісі туралы мақалдар мұндай екіжүзділікті айыптайды.
Жалғыздықтың зияны неде?
«Жалғыз иттің үргені білінбес» деген сөз жалғыз адамның қоғамдағы дәрменсіздігін көрсетеді. Жалғыз жүрген адамның ісі өнбейді, дауысы естілмейді, қауіпке тез ұшырайды. Адам – әлеуметтік тіршілік иесі, оған серік, қолдау керек.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
