Адам – жаратылыстың тәжі, ақыл мен сана иесі. Қазақ халқы «Адамның баласы бол» деп, ұрпағын тек биологиялық тіршілік иесі емес, жоғары моральдық қасиеттерге ие тұлға болуға шақырған. Адам болу – бұл Отанды сүю, еңбек ету, үлкенді сыйлау және кішіпейіл болу. «Жақсы адам – елдің ырысы» дейді даналық, себебі ізгі адам қоғамға пайда әкеледі, айналасына нұр шашады. Адамның қадірі оның байлығымен емес, адамгершілігімен, ісімен және еліне тигізген пайдасымен өлшенеді. Бұл беттегі Адам туралы мақал-мәтелдер адамның қоғамдағы орнын, міндеттерін және кісілік келбетін сақтаудың маңызын терең түсіндіреді.
Адам туралы таңдаулы мақалдар
- Отансыз адам – ормансыз бұлбұл.
- Еңбек – адамның екінші анасы.
- Өжет адам өлімді жеңеді.
- Арсыз адам қорқақ келеді, барлауға да шорқақ келеді.
- Пулемет қонысын талғайды, автомат адамын талғайды.
- Айбынды салтын ел бұзбас, адамдық антын ер бұзбас.
- Жақыны көп адам жасқанбайды.
- Еріншек адам – шегіншек, елгезек адам – еміншек.
- Атаңның баласы болма, адамның баласы бол.
- Жақсы адам – елдің ырысы, жақсы жер – жанның тынысы.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Отансыз адам – ормансыз бұлбұл» деген теңеудің мәні қандай?
Бұлбұл тек орманда, өз ұясында ғана сайрай алады, ормансыз ол жетім әрі қорғансыз. Сол сияқты, адам да тек өз Отанында, туған жерінде ғана бақытты, еркін және толыққанды өмір сүре алады. Бұл мақал патриотизмді, туған жерге деген сүйіспеншілікті дәріптейді.
Еңбекті неге «адамның екінші анасы» деп атайды?
Ана баланы дүниеге әкеліп, өсірсе, еңбек адамды тәрбиелейді, асырайды және қоғамның мүшесі етеді. Еңбексіз адамның өмірі мәнсіз. Еңбек адамға ризық беріп, оны жетілдіретіндіктен, оны анаға теңеу өте орынды.
«Атаңның баласы болма, адамның баласы бол» деген өсиет нені білдіреді?
Бұл – Абайдың атақты сөзімен үндес ұлы тәрбиелік қағида. Тек өз әулетіңнің, руыңның шеңберінде қалып қоймай, бүкіл адамзатқа қызмет ететін, жалпыадамзаттық құндылықтарды бойына сіңірген тұлға бол деген сөз. Атаның баласы болу – тар шеңбер, адамның баласы болу – биік мұрат.
Жақсы адамның елге тигізер пайдасы қандай?
«Жақсы адам – елдің ырысы» делінген. Жақсы адам өзінің ісімен, ақылымен, мінезімен еліне береке әкеледі. Ол дауды шешеді, мұқтажға көмектеседі, жастарға үлгі болады. Ондай адамдар – қоғамның алтын діңгегі.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
