Батырлық – тек соғыс алаңындағы ерлік емес, бұл күнделікті өмірдегі рухтың мықтылығы, қиындыққа төзімділік және намысқойлық. Халық даналығы «Жауыннан қорыққан – егін екпес, жаудан қорыққан – мал жимас» дей келе, батылдықтың тіршілік көзі екенін меңзейді. Нағыз батырлық – өзіңді жеңуден, жалқаулық пен қорқынышты бағындырудан басталады. Қайрат, жігер және табандылық – батырлықтың серіктері. Осы беттегі Батырлық туралы мақал-мәтелдер жинағы ерік-жігерді жанитын, жастарды намысқа қайрайтын және қиындықты қайратпен жеңуге үндейтін өсиеттерден тұрады. Қайраты жоқ адамның айбаты да жоқ екенін ұмытпаған абзал.
Батырлық туралы таңдаулы мақалдар
- Есің барда етек жап, қайратың барда мал тап.
- Қатты жерге қақ тұрар, қайратты ерге бақ тұрар.
- Қайраты бар кісінің, берекеті бар ісінің.
- Басты «Құдай» береді, малды қайрат береді.
- Есердің тобы екеуге жетпей
тозар. Ездің қайраты жау кеткен соң қозар. - Қарабет болып қашқаннан, қайрат көрсетіп өлген артық.
- Жалынды қайрат, жастық шақ, ауыр дәулет, кетпес бақ.
- Қайғыны қайрат жеңеді.
- Қайратым болса қолымда — ханға сәлем бермеймін, қайырым болса
жолымда — жұрт тезегін термеймін. - Қарусыз адамның қайраты зая, қайратсыз адамның айбаты
зая.
Жиі қойылатын сұрақтар
Батырлық пен қайраттың қандай байланысы бар?
Қайрат – батырлықтың ішкі қозғаушы күші. Қайратсыз, жігерсіз адам батырлық жасай алмайды. Мақалдарда айтылғандай, «Қайратты ерге бақ тұрар», яғни ерлік пен жеңіс тек қажырлы, қайратты адамдарға ғана бұйырады. Батырлық – қайраттың іс жүзіндегі көрінісі.
«Қарабет болып қашқаннан, қайрат көрсетіп өлген артық» мақалы нені насихаттайды?
Бұл – намыс пен ардың өмірден де қымбат екенін білдіретін қағида. Қорқақ атанып, масқара болып тірі жүргенше, ерлікпен қаза табу әлдеқайда абыройлы. Бұл сөз жауынгерлік рухты және ел алдындағы жауапкершілікті көтереді.
«Ездің қайраты жау кеткен соң қозар» дегенді қалай түсінеміз?
Бұл жалған батырлық пен мақтаншақтықты сынайтын сөз. Нағыз батырлық қауіп төнген сәтте көрсетілуі керек. Ал бәрі біткен соң, қауіп сейілген соң жұдырық түйіп, батырсыну – қорқақтардың (ездердің) ісі. Батырлық туралы мақалдар іс-әрекеттің уақтылы болуын талап етеді.
Қайғыны жеңудегі батырлықтың рөлі қандай?
Өмірдегі қайғы-қасірет те адам үшін үлкен сынақ, майдан. «Қайғыны қайрат жеңеді» деген сөз рухани батырлықты меңзейді. Адам басына іс түскенде жасымай, өзін жинап алуы – үлкен ерлікпен пара-пар.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
