Шындық – адам өмірінің ең маңызды тірегі және қоғамдағы әділеттіліктің негізгі өлшемі. Қазақ халқы «Аққа құдай жақ» деп, шындықтың түбінде жеңіп шығатынына әрдайым сенген. Өтірік пен жалғандық уақытша жеңіске жеткенмен, оның ғұмыры қысқа, ал ақиқаттың сәулесі ешқашан сөнбейді. Шындықты айту кейде қиынға соғады, ол «өткір пышақтай» жаныңды ауыртуы мүмкін, бірақ ол – жанның дауасы. Ертегілер мен аңыздарда да шыншыл кейіпкерлер әрқашан мұратына жетіп, құрметке бөленген. Осы беттегі Шындық туралы мақал-мәтелдер ақиқаттың құдіретін, оның адамгершілік пен ар-ождан алдындағы орнын көрсетеді. Шындық – бұл тек сөз емес, бұл адамның өмір сүру салты мен ұстанымы.
Шындық туралы таңдаулы мақалдар
- Адыра қалды бақ, дәулет, еңбек енді шын дәулет.
- Шын орақшы орақ таңдамайды, шын батыр құрал таңдамайды.
- Шын ер жеңсе тасымас, жеңілсе жасымас.
- Шын батыр сын үстінде танылар.
- Көп қайда болса, шындық сонда.
- Шешендік күш – шындық.
- Адамдықтың белгісі – иіліп сәлем бергені, шын достықтың белгісі – көп кешікпей келгені.
- Тіл жүйрік емес, шын жүйрік.
- Түйіп-түйін сырыңды түбінде келіп шын ашар.
- Аталы сөзге арсыз жауап қайырар, ақ пен қараны шындық айырар.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Тіл жүйрік емес, шын жүйрік» дегенді қалай түсінуге болады?
Бұл мақал шешендік өнер мен нақты фактіні салыстырады. Адам қанша жерден тілі сайрап тұрса да, егер сөзінде шындық болмаса, ол алысқа бармайды. Ал шындық, тіпті қарапайым сөзбен айтылса да, нысанаға дәл тиеді және тез тарайды. Шындық туралы бұл нақыл ақиқаттың басымдығын көрсетеді.
Шындық пен көпшіліктің байланысы қандай?
«Көп қайда болса, шындық сонда» деген сөз халықтың даналығына және ұжымдық санаға сенім білдіреді. Жеке адам қателесуі мүмкін, бірақ халық, көпшілік қауым көбіне әділ шешім қабылдайды. Дегенмен, тарихта көпшіліктің де адасқан кездері болғанын ескерген жөн, бұл жердегі негізгі ой – халықтың түйсігі алдамайды.
Шын батыр мен шын орақшының ұқсастығы неде?
Бұл мақал кәсібилік пен нағыз шеберлікті сипаттайды. Шын орақшы құралдың нашарлығына шағымданбайды, өз ісін тындырады. Сол сияқты шын батыр да қару таңдамайды, кез келген жағдайда ерлік көрсете алады. Бұл сылтау іздемей, нәтижеге ұмтылуды насихаттайды.
«Шындық ақ пен қараны айырар» дегеннің мәнісі не?
Өмірде жақсы мен жаман, өтірік пен шын араласып кетуі мүмкін. Дау-дамай кезінде кімдікі дұрыс екенін білу қиынға соғады. Сондай сәтте тек ақиқаттың ашылуы ғана барлығын өз орнына қояды. Шындық – әділдіктің таразысы.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
