Адамгершілік – адамның кісілік келбетін, рухани болмысын және қоғамдағы орнын айқындайтын басты өлшем. «Адам болам десең, адамды сүй» деген ұлы Абайдың сөзі осы құндылықтың негізі. Адамгершілік – бұл ар-ұят, намыс, мейірім, әділдік және қарапайымдылық сияқты ізгі қасиеттердің жиынтығы. Қандай жоғары мансапқа жетсең де, қанша байлық жинасаң да, адамгершілігің болмаса, бәрі бекер. Халық даналығы «Киіміне қарап қарсы алады, ақылына (адамгершілігіне) қарап шығарып салады» дейді. Бұл бөлімдегі Адамгершілік туралы мақал-мәтелдер адамдықтың биік мұраттарын, кісілік келбетті сақтаудың жолдарын және тәрбиенің маңызын насихаттайды.
Адамгершілік туралы таңдаулы мақалдар
- Адамгершілік — ардың ісі.
- Адамгершілік жоқ жерде — береке жоқ.
- Адамгершілік адамды адам етеді.
- Адамның күні — адаммен.
- Үлкенге құрмет, кішіге ізет.
- Адам болар баланың кісіменен ісі бар, адам болмас баланың кісіменен несі бар.
- Адамгершілік — асыл қасиет.
- Адамшылықтың белгісі — иіліп сәлем бергені.
- Жақсы адам — ел ырысы.
- Кісілікті кісі таңдаса, кісілік болмайды.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Адамның күні – адаммен» деген сөздің әлеуметтік мәні қандай?
Бұл мақал адамның қоғамдық тіршілік иесі екенін білдіреді. Ешкім жалғыз өмір сүре алмайды, біз бәріміз бір-бірімізге мұқтажбыз. Қуанышта да, қайғыда да, жұмыста да адамдар бір-біріне сүйенеді. Бұл ынтымақтастық пен өзара сыйластықтың қажеттілігін көрсетеді.
Сәлем беру мен адамшылықтың байланысы неде?
«Адамшылықтың белгісі – иіліп сәлем бергені» деген сөз кішіпейілділік пен мәдениеттілікті дәріптейді. Тәкаппарланбай, бірінші болып амандасу, хал сұрасу – адамның ішкі мәдениетінің жоғары екенін және өзгелерді сыйлайтынын көрсетеді. Сәлем – қарым-қатынастың кілті.
«Адам болар баланың кісіменен ісі бар» дегенді қалай түсінуге болады?
Бұл мақал жас баланың талабы мен қызығушылығына қатысты айтылған. Зерек, болашағы зор бала үлкендердің әңгімесіне құлақ түреді, жақсы адамдарға жақын жүреді, үлгі алғысы келеді. Ал енжар, болашағы бұлыңғыр бала оқшауланып, бос ойындармен уақыт өткізеді. Адамгершілік туралы бұл нақыл тәрбиелік бағыт береді.
Адамгершілік пен берекенің қандай қатысы бар?
Адамгершілік бар жерде әділдік, сенім және татулық болады. Ал бұл факторлар – кез келген ұжымның немесе отбасының берекесін кіргізеді. Адамгершілік жоқ жерде алдау, ұрыс-керіс болып, береке қашады.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
