Ынтымақ – қазақ халқының ғасырлар бойы сақтап келген ең асыл қазынасы және елдіктің басты тірегі. «Төртеу түгел болса, төбедегі келеді» деген даналық сөздің астарында ауызбіршіліктің құдіреті жатыр. Қиын-қыстау замандарда, жаугершілік пен ашаршылық жылдарында халқымызды аман алып қалған күш – дәл осы ынтымақ пен бірлік еді. Ол тек отбасының ғана емес, бүкіл рудың, тайпаның және мемлекеттің тұтастығын қамтамасыз ететін негізгі фактор. Ынтымағы жарасқан елдің ырысы тасып, бағы жанады, ал алауыздық жайлаған жерден береке қашады. Бұл ұғым адамдарды бір мақсатқа жұмылдырып, ортақ игілік жолында қызмет етуге үндейді. Осы беттегі Ынтымақ туралы мақал-мәтелдер жинағы бірліктің маңызын, ұйымшылдықтың пайдасын және ұрыс-керістің зиянын жан-жақты ашып көрсетеді. Бабаларымыз қалдырған бұл өсиеттер бүгінгі қоғамдағы тұрақтылық пен келісімнің алтын арқауы болып қала бермек.
Ынтымақ туралы таңдаулы мақалдар
- Ырыс алды – ынтымақ.
- Ұрыс ырысты қашырар, ынтымақ халықты асырар.
- Теңге – тиыннан, ынтымақ – ұйымнан.
- Бірлік, ынтымақ — байлық, бақ.
- Ықылас пен ынтымақ, бітер іске болсын тап.
- Игілік — басы ынтымақ; ынтымақты елде күншуақ.
- Нан – тамақтың атасы, ынтымақ – көптің батасы.
- Саусақ бірікпей, ине ілікпейді.
- Қырық кісі – бір жақ, қыңыр кісі – бір жақ.
- Аздың азаншысы болғанша, көптің қазаншысы бол.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Ырыс алды – ынтымақ» деген мақалдың терең мағынасы неде?
Бұл мақал кез келген табыс пен байлықтың бастауы татулықта екенін білдіреді. Отбасында немесе ұжыımda ынтымақ болмаса, жиналған дүниенің берекесі болмайды, ол тез шашылады. Ынтымақ бар жерде адамдар бір-бірін қолдап, қиындықты оңай еңсереді, нәтижесінде ырыс-несібе молаяды. Ынтымақ туралы айтылған бұл сөз қоғамдық келісімнің экономикалық әл-ауқаттан да маңызды екенін көрсетеді.
«Саусақ бірікпей, ине ілікпейді» деп нені меңзейді?
Бұл – ұжымдық әрекеттің көрнекі мысалы. Жалғыз саусақпен инені ұстау мүмкін емес, ол үшін кем дегенде екі немесе үш саусақтың қимылы қажет. Сол сияқты, қоғамдағы үлкен істер мен маңызды жобалар тек көпшіліктің күш біріктіруі арқылы ғана жүзеге асады. Бұл мақал адамдарды дараланбай, бірігуге шақырады.
Ынтымақ пен ақшаның салыстырылуы («Теңге – тиыннан…») нені білдіреді?
Ақшаның ұсақ тиындардан құралатыны сияқты, үлкен ынтымақ та әрбір адамның жеке үлесінен, кішкентай ұйымдардан, отбасылардан басталады деген сөз. Қоғамның тұтастығы әрбір мүшенің жауапкершілігіне байланысты. Ынтымақ кездейсоқ пайда болмайды, ол ұйымдасу мен тәртіптің нәтижесі.
«Қырық кісі – бір жақ, қыңыр кісі – бір жақ» деген кімдерге қарата айтылған?
Бұл мақал көпшілікпен санаспайтын, өз дегенінен қайтпайтын қырсық, өзімшіл адамдарды сынайды. Қырық адамның (көпшіліктің) пікірі мен мүддесі бір жерден шықса, қыңыр адам оларға қарсы тұрып, берекені кетіреді. Мұндай адамдар ынтымаққа сызат түсіреді.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
