Бірлік пен ынтымақ – кез келген мемлекеттің, қоғамның және отбасының тұрақтылығы мен гүлденуінің басты кілті. Қазақ халқының тарихындағы ұлы жеңістер мен жетістіктер тек ауызбіршіліктің арқасында ғана мүмкін болған. «Бөлінгенді бөрі жейді» деген қағиданы берік ұстанған бабаларымыз ұрпағын әрқашан ұйымшылдыққа, бітімгершілікке тәрбиелеген. Бұл беттегі Бірлік туралы мақал-мәтелдер жинағы қоғамдық келісім мен татулықтың маңызын терең түсіндіреді. Алауыздық – дұшпанға жем болудың және берекенің кетуінің төте жолы болса, бірлік – алынбас қамал. Байлықтың өзі бірлік бар жерде ғана тұрақтайды, ал берекесіз ортадан ырыс қашады. Бұл өсиеттер бүгінгі алмағайып заманда да өз өзектілігін жоғалтпаған, қайта жаңа мағынамен толыға түсуде.
Бірлік туралы таңдаулы мақалдар
- Ынтымақ түбі — бірлік.
- Ерлік түбі — бірлік.
- Ерлік пен бірлік жеңіске жеткізеді.
- Артқы айылым берік болса, атым, тулап не етерсің; ағайында бірлік болса, жатым, маған не етерсің.
- Бірлік болмай — тірлік болмас.
- Бірлігі жоқтың тірлігі жоқ.
- Байлық, байлық емес, бірлік байлық.
- Бір қолмен шапалақ соқпайсың.
- Алтау ала болса, ауыздағы кетеді; төртеу түгел болса, төбедегі келеді.
- Ауылы бірдің — ауызы бір.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Алтау ала болса, ауыздағы кетеді; төртеу түгел болса, төбедегі келеді» мақалының терең мағынасы қандай?
Бұл – бірліктің математикасы. Егер көп адам (алтау) болса да, олардың арасында алауыздық болса, қолда бар несібеден («ауыздағы») айырылады. Ал егер аз адам (төртеу) болса да, ынтымағы жарасқан («түгел») болса, олар қол жетпес биіктерге («төбедегі») жетеді. Сан емес, сапа мен бірлік маңызды.
«Бірлік болмай – тірлік болмас» дегенді қалай ұғуға болады?
Бұл сөз тіршіліктің, өмір сүрудің негізі тыныштық пен келісімде екенін білдіреді. Отбасында немесе елде жанжал, ұрыс-керіс болса, онда өнімді еңбек те, даму да болмайды. Бар күш-қуат ішкі тартысқа кетеді. Сондықтан Бірлік туралы мақалдар бейбітшілікті басты орынға қояды.
Ерлік пен бірліктің байланысы неде?
Жеке батырлық қанша мықты болғанымен, жалғыздың үні шықпас. Нағыз жеңіс пен ерлік халықтың немесе әскердің бір жұдырықтай жұмылуынан туады. «Ерлік түбі – бірлік» деген сөз ұжымдық күштің арқасында ғана жауды жеңуге болатынын тарихи тәжірибемен дәлелдейді.
«Бір қолмен шапалақ соқпайсың» мақалы нені меңзейді?
Бұл мақал кез келген іс-әрекет, қарым-қатынас екі жақты болуы керек екенін білдіреді. Жалғыз адамның әрекеті нәтижесіз болуы мүмкін, ынтымақтастық пен серіктестік қажет. Сондай-ақ, дау-дамайдың да, бітімнің de екі жақтың қатысуымен болатынын ескертеді.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
