Сапарға шығу, кәсіп бастау немесе өмір жолында серік болу – қазақ халқы үшін үлкен жауапкершілікті талап ететін іс. «Жол мұраты – жету» десек, сол мұратқа аман-есен жетуің көбінесе жаныңдағы жолдасыңа байланысты. Жолдас деген тек бірге жүретін адам емес, ол сенім артатын, сүйеніш болатын тұлға. Халық даналығы жолдас таңдауда қателеспеуді қатаң ескертеді, өйткені «Жолдасың кім болса, сен де сондайсың» деген сөз тегін айтылмаған. Осы беттегі Жолдас туралы мақалдар топтамасы серіктестіктің жазылмаған заңдарын, адам танудың қиындығын және жақсы мен жаман жолдастың айырмашылығын түсіндіреді. Қорқақпен, ақымақпен немесе опасызбен жолдас болудың соңы өкінішке әкелетінін бабаларымыз дөп басып айтқан.
Жолдас туралы таңдаулы мақалдар
- Жаман жолдас жауға алдырар, жаман би дауға алғызар.
- Бір қорқақтың кесірі мыңға тиер, жолдас болсаң қорқақпен жаның күйер.
- Қайратыңа әдісіңді жолдас ет, әдісіңе ақылыңды жолдас ет.
- Атты жолдас болмайды арбалымен, жортақ жолдас болмайды жорғалымен.
- Жақсы әйел теңі жоқ жолдас, түбі жоқ сырлас.
- Баламен жолдас болсаң,
- Бала боларсың,
- Қариямен жолдас болсаң,
- Дана боларсың.
- Жақынға жаны ашымағанның
Жиі қойылатын сұрақтар
«Атты арбалымен жолдас болмайды» дегенді қалай түсіну керек?
Бұл мақал теңсіздік пен мүмкіндіктердің сәйкес келмеуі туралы айтылған. Атты адам жылдам жүреді, арбалы адам баяу жүреді – олардың қарқыны бірдей емес, сондықтан бірге жол жүру екеуіне де қолайсыздық тудырады. Ауыспалы мағынада, ой-өрісі, мақсаты немесе дәулеті тең емес адамдардың серіктестігі ұзаққа бармайтынын меңзейді.
Жаман жолдастың қауіпі қандай?
Мақалдарда «Жаман жолдас жауға алдырар» делінген. Сенімсіз серік қиын сәтте қорқақтық танытып қашып кетуі немесе дұшпан жағына шығып кетуі мүмкін. Ондай адаммен жолға шығу – қарусыз жауға шапқанмен бірдей қауіпті. Жолдас туралы нақылдар сақтыққа шақырады.
Қариямен жолдас болудың пайдасы не?
Жасы үлкен, көпті көрген қариямен сұхбаттасу, онымен бірге жүру жас адамға үлкен өмірлік мектеп. «Дана боларсың» дегені – қарияның тәжірибесін, ақылын бойыңа сіңіресің деген сөз. Бұл мақал қоршаған ортаның адамның тұлғалық дамуына тікелей әсер ететінін көрсетеді.
Әйел адамның «жолдас» ретіндегі рөлі қандай?
Қазақ танымында жақсы әйел – ер азаматтың ең сенімді тірегі, ақылшысы және сырласы. «Теңі жоқ жолдас» деген теңеу жұбайлық өмірдегі өзара қолдаудың маңызын білдіреді. Өмірлік жолдасың жақсы болса, басқа қиындықтарды жеңу оңайға соғады.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
