Қазақ халқы достықты өмірдің ең биік құндылықтарының бірі ретінде бағалаған. «Доссыз өмір – тұзсыз ас» дегендей, сенімді серігі мен сырласы жоқ адамның тіршілігі дәмсіз әрі мағынасыз болып келеді. Шынайы достық адамды рухани жағынан байытып қана қоймай, қиындықтарға қарсы тұруға күш береді. Ежелгі батырлар жырында да, би-шешендердің өсиеттерінде де адал достық мәселесі үнемі жырланған. Бұл қарым-қатынас тек көңіл көтеру үшін емес, өмірдің ауыртпалығын бірге көтеру, бір-бірін жетілдіру үшін қажет. Осы беттегі Достық туралы мақал-мәтелдер жинағы осы асыл сезімнің қыр-сырын ашады. Достық – сатылмайтын байлық, оны ақшаға немесе мансапқа айырбастауға болмайды. Нағыз дос адамның кемшілігін жасырып, артықшылығын асырады, бірақ қателігін бетіне айтудан қорықпайды.
Достық туралы таңдаулы мақалдар
- Саудада достық жоқ.
- Дос жылатып айтады, душпан күлдіртіп айтады.
- Жаман достан мың сақтан.
- Жаман жолдастан жақсы дұшпан артық.
- Дос та дос, дұшпан да дос мал барында.
- Ағаш тамырымен мықты, Адам дос-жарымен мықты.
- Дос — ажарың, жолдас — базарың.
- Дос бергеннің түсіне қарама.
- Дос болсаң берік бол, досыңа серік бол.
- Айтулы достың малы бір, кемедегінің жаны бір
Жиі қойылатын сұрақтар
«Саудада достық жоқ» деген мақалды қалай түсінуге болады?
Бұл мақал іскерлік қатынастар мен жеке қатынастарды араластырмау керектігін ескертеді. Сауда нақты есепті, пайданы көздейді, ал достық риясыз көңіл мен құрбандықты талап етеді. Екеуін шатастыру көбінесе ренішке, достықтың бұзылуына әкеледі. Достық туралы айтылған бұл сөз өмірлік тәжірибеден алынған.
«Дос жылатып айтады, дұшпан күлдіртіп айтады» дегеннің мәні неде?
Нағыз дос сенің қателігіңді көріп, түзетсін деген ниетпен ащы шындықты айтуы мүмкін, бұл көңілге тисе де (жылатады), түбінде пайдалы. Ал дұшпан немесе жалған дос сені құрдымға кетсін деп, кемшілігіңді мақтап, өтірік күлдіріп, адастырады. Бұл сынды дұрыс қабылдауға үйретеді.
Жаман жолдастан жақсы дұшпанның артықшылығы неде?
Жақсы (ақылды) дұшпанмен күресу сені шыңдайды, сақ жүруге үйретеді және оның әрекеті көбіне болжамды болады. Ал жаман (сатқын, ақымак) жолдас сенің сеніміңе кіріп алып, ең қиын сәтте ту сыртыңнан соққы беруі немесе ақымақтығымен зиян келтіруі мүмкін. Сондықтан ішкі дұшпан сыртқы дұшпаннан қауіптірек.
«Ағаш тамырымен мықты, адам дос-жарымен мықты» мақалы нені білдіреді?
Ағаш тамыры тереңге жайылған сайын дауылға төзімді келеді. Сол сияқты, адамның айналасында адал достары, тілеулес жақындары көп болса, ол өмірдің кез келген қиындығына төтеп бере алады. Бұл мақал әлеуметтік байланыстың, ұжымшылдықтың маңызын көрсетеді.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
