Теңге бағамының әлсіреу себептері
Қазақстан Ұлттық банкінің мәліметінше, 2025 жылғы маусым айында теңге АҚШ долларына шаққанда 1,7%-ға әлсіреп, 1 доллар – 519,73 теңге деңгейіне жетті. Сонымен қатар KASE биржасындағы орташа күндік сауда көлемі 238 млн доллардан 235 млн долларға дейін азайған. Жалпы сауда көлемі 4,7 млрд долларды құрады.
Ұлттық банк атап өткендей, теңге бағамының алдағы уақыттағы өзгерістері мынадай факторларға байланысты болады:
-
нарық қатысушыларының күтулері,
-
тоқсандық салық төлемдері,
-
жаһандық нарықтардағы жағдай,
-
геосаяси ахуалдың өзгерісі.
Ұлттық банк икемді бағам қалыптастыру режимін ұстануды жалғастырады. Бұл режим экономикалық теңгерімсіздіктердің алдын алып, елдің алтын-валюта резервтерін сақтауға мүмкіндік береді.
Ұлттық қордан валюта сату көлемі
Маусым айында Ұлттық қордан 800 млн АҚШ доллары көлемінде валюта сатылып, бұл республикалық бюджетке трансферттер бөлуді қамтамасыз етті.
Банк мәліметі бойынша:
-
Ұлттық қордан сату көлемі жалпы сауда көлемінің 17%-ын, яғни күніне шамамен 40 млн долларды құрады.
-
Шілде айында 600–700 млн доллар аралығында валюта сату жоспарланып отыр.
Сондай-ақ айналысты реттеу (айна операциялары) аясында экономикадан 213 млрд теңге алынған. Шілде айында бұл мақсатта 290 млрд теңгеге баламалы көлемде валюта сатылмақ.
Ұлттық банк бұл операцияларда нарықтық бейтараптық қағидатын ұстанады. Яғни, валюта сатылымы тұрақты әрі теңгерімді түрде жүргізіледі.
Валюта интервенциясы мен биржадағы әрекеттер
2025 жылдың маусымында Ұлттық банк валюта интервенцияларын жүргізген жоқ. Бірақ квазимемлекеттік сектор компанияларының міндетті валюталық түсімінің бір бөлігін сату арқылы 322 млн доллар көлемінде валюта сатылған.
Сондай-ақ, Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының (БЖЗҚ) валюталық активтер үлесін 40%-дан төмен емес деңгейде сақтау мақсатында, маусым айында Ұлттық банк биржада 188 млн доллар сатып алды (бұл жалпы сауданың шамамен 4%-ын құрайды).
Шілде айында валюта сатып алу көлемі 100 млн доллардан аспайды деп жоспарланып отыр. Бұл сома нарықтағы ахуал мен зейнетақы активтерінің болжамына байланысты өзгеруі мүмкін.